Qlobal iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvələrindən olan Çində iqtisadi artım tempinin fərqli sahələrdə ziddiyyətli meyllər sərgilədiyi bəlli olub. Açıqlanan son rəsmi makroiqtisadi göstəricilərə görə, 2026-cı ilin may ayında Çində sənaye istehsalı artan daxili çətinliklərə baxmayaraq, xaricdən gələn güclü tələbat hesabına gözləntiləri üstələməyi bacarıb. Lakin sənayedəki bu canlanma ölkə daxilindəki real mənzərəni gizlədə bilmir – Çində daxili tələbat, pərakəndə satışlar və investisiya fəallığı kəskin şəkildə zəifləməkdə davam edir.
Rəsmi statistika idarəsinin məlumatına görə, may ayında sənaye istehsalı illik müqayisədə 4,5 faiz artıb. Bu nəticə həm analitiklərin 4,4 faizlik ilkin proqnozunu geridə qoyub, həm də aprel ayında qeydə alınmış 4,1 faizlik artımdan sonra sənayenin sürətləndiyini nümayiş etdirib.
İstehsalın yüksək səviyyədə qalmasının əsas səbəbi qlobal logistika, gəmiçilik və enerji bazarlarında (xüsusilə ABŞ-İran sazişi ərəfəsində) yaşanan qeyri-müəyyənliklərlə bağlıdır. Xarici alıcılar tədarük zəncirində mümkün ləngimələrdən sığortalanmaq üçün Çin müəssisələrinə verdikləri ixrac sifarişlərini kəskin şəkildə sürətləndiriblər. Hazırda ixrac ölkə iqtisadiyyatının demək olar ki, yeganə lokomotivi rolunu oynayır.
Sənayedəki müsbət dinamikanın əksinə olaraq, Çinin daxili istehlak bazarı və investisiya mühiti ciddi reqresiya (geriləmə) dövrünü yaşayır. Əsas makroiqtisadi göstəricilərin proqnozlarla müqayisəli mənzərəsi aşağıdakı kimidir:
Makroiqtisadi Göstərici (May 2026)Real NəticəGözlənilən (Proqnoz)Əvvəlki Dövrün StatusuSənaye İstehsalı (İllik)+4,5%+4,4%+4,1% (Sürətlənmə var)Pərakəndə Satışlar (Aylıq)-0,6%-0,3%+0,2% (Mənfi zonaya keçid)Əsas Kapitala İnvestisiyalar-4,1%-2,3%2020-ci ildən bəri ən aşağı səviyyə
Uzunmüddətli aktivlərə yönəldilən ümumi pul xərclərini ifadə edən əsas kapitala investisiyaların 4,1 faiz azalması ölkədaxili kapital xərclərinin demək olar ki, dondurulduğunu göstərir. Bu göstərici 2020-ci ilin ortalarından (pandemiyanın qızğın dövründən) bəri ən aşağı səviyyəyə enib.
Çin daxilində xərcləri və yerli investorların risk iştahını məhdudlaşdıran ən əsas amil — daşınmaz əmlak bazarında uzun illərdir davam edən struktur böhranıdır. COVID-19 dövründən başlayan bu zəncirvari maliyyə problemi tikinti və infrastruktur sektorunu iflic vəziyyətində saxlamaqda davam edir.
Son 6 ildir ki, Çin iqtisadiyyatı sabit inkişaf tempinə qayıda bilmir. Pekin hökumətinin və Çin Xalq Bankının daxili bazarı canlandırmaq üçün davamlı olaraq həyata keçirdiyi pul-kredit stimullaşdırıcı tədbirlərinə (faiz dərəcələrinin endirilməsi, likvidlik inyeksiyaları) baxmayaraq, yerli əhalinin istehlak psixologiyası mənfi olaraq qalır. Vətəndaşlar xərcləmək əvəzinə yığıma üstünlük verirlər ki, bu da deflyasiya (qiymətlərin düşməsi və durğunluq) riskini aktiv saxlayır.
MONETAR.AZ
