Azərbaycan manatının dövretmə sürəti oktyabrın 1-nə 3,02 bənd təşkil edib.
Monetar.az xəbər verir ki, bu göstərici Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) statistikasına əsasən, sentyabrın 1-i ilə müqayisədə 0,06 bənd artsa da, ötən ilin eyni tarixinə nisbətən 0,39 bənd azalıb.
İlin əvvəli ilə müqayisədə də manatın dövretmə sürəti 0,18 bənd aşağıdır. Bu dinamika göstərir ki, göstəricidə son ay ərzində müəyyən artım olsa da, daha uzun dövr üzrə azalma meyli qalır.
Bəs manatın dövretmə sürətinin azalması nə deməkdir və bu, iqtisadiyyat üçün hansı mesajları verir?
Pulun dövretmə sürəti müəyyən dövr ərzində pul kütləsinin orta hesabla neçə dəfə mal və xidmətlərin alınmasında istifadə olunduğunu göstərən iqtisadi göstəricidir. Sadə dillə desək, eyni pul vahidinin iqtisadi əməliyyatlarda nə qədər intensiv istifadə olunduğunu ölçür.Dövretmə sürətinin azalması pulun iqtisadiyyatda əvvəlki dövrlə müqayisədə daha aşağı intensivliklə hərəkət etməsi ilə əlaqəli ola bilər. Buna əhalinin və şirkətlərin daha çox vəsait saxlaması, yığımlara üstünlük verməsi, iqtisadi əməliyyatların dinamikası və pul kütləsinin artım tempi kimi amillər təsir edə bilər.
AMB-nin statistikasına görə, manatın dövretmə sürətinin son 21 il üzrə ən yüksək həddi 2005-ci ildə qeydə alınıb. Həmin vaxt göstərici 15,72 bənd təşkil edib. Ən aşağı hədd isə 2015-ci ilin yanvar ayının yekununda, manatın ilk devalvasiyasından əvvəl qeydə alınıb və 2,68 bənd olub.
Müqayisə göstərir ki, hazırkı 3,02 bəndlik göstərici tarixi minimuma yaxın olsa da, ondan yüksəkdir. Bununla belə, 2005-ci ildəki səviyyə ilə müqayisədə manatın dövretmə sürəti xeyli aşağıdır.
Bu fərqi yalnız manatın məzənnəsində baş verən dəyişikliklərlə izah etmək düzgün olmazdı. Pul kütləsinin həcmi, bank sistemində vəsaitlərin toplanması, iqtisadiyyatın strukturu və maliyyə davranışındakı dəyişikliklər də uzunmüddətli dinamikaya təsir göstərə bilər.
Manatın dövretmə sürətinin aşağı düşməsi iqtisadi siyasət baxımından pulun hansı istiqamətlərə yönəldiyi sualını aktuallaşdırır. Vəsaitlərin istehlaka, investisiyalara, bank depozitlərinə və ya digər maliyyə alətlərinə yönəlməsi iqtisadi aktivliyin xarakterinə təsir edir.
Əgər pul kütləsi iqtisadi istehsal və xidmətlərin həcmindən daha sürətlə artırsa, dövretmə sürəti aşağı düşə bilər. Eyni zamanda, əhali və biznesin qeyri-müəyyənlik səbəbindən daha çox vəsait saxlamağa üstünlük verməsi də bu göstəriciyə təsir edə bilər.
