“JPMorgan” Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) faiz dərəcələrini dekabr ayında üçüncü dəfə artıracağını gözləyir. Bankın proqnozuna görə, sentyabrın 10-da keçiriləcək iclasda faiz dərəcəsinin 25 baza bəndi artırılaraq 2,5%-ə çatdırılmasından sonra dekabrda daha 25 baza bəndi artım baş verəcək və əsas faiz dərəcəsi 2,75%-ə yüksələcək.
“JPMorgan”ın iqtisadçısı Qreq Fuzesi bildirib ki, bu proqnoz enerji qiymətlərində davam edən təzyiqlər, iqtisadi artımın dayanıqlılığı, bazis inflyasiyanın gözləniləndən daha yüksək qalması və AMB-nin neytral faiz dərəcəsi ilə bağlı qiymətləndirməsinin yüksəlməsi kimi amillərin birgə təsirini əks etdirir. Bazarlar isə dekabrdan sonra daha bir faiz artımını böyük ölçüdə qiymətlərə daxil edir. Bununla belə, Fuzesi dördüncü artımın hələlik “JPMorgan”ın baza ssenarisinə daxil olmadığını qeyd edib.
Fuzesinin sözlərinə görə, AMB İdarəetmə Şurasının üzvləri Yaxın Şərqdəki vəziyyəti də diqqətlə izləyirlər. Gərginliyin azalması ilə bağlı əlamətlər ortaya çıxdıqda onların ritorikası yumşalır, əks halda isə daha sərt mövqe nümayiş etdirilir. Onun fikrincə, enerji bazarında yaranan təklif şoku AMB üçün xalis sərtləşdirici amildir, çünki iqtisadi artımın zəifləməsi nəticəsində yaranan əks təsir enerji qiymətlərinin yaratdığı inflyasiya təzyiqini yalnız qismən kompensasiya edir.
Fuzesi əlavə edib ki, dekabradək Yaxın Şərqdə davamlı deeskalasiya ehtimalı azalıb və Avropada təbii qaz qiymətlərinin qış boyunca yüksək qalması mümkündür. Bu isə inflyasiya təzyiqlərinin daha uzun müddət davam etməsi riskini artırır.
İqtisadi artım da “JPMorgan”ın müharibədən əvvəlki proqnozlarından daha güclü olub. Bankın əvvəlki proqnozunda belə avrozona iqtisadiyyatının 2026-cı ildə potensialından yüksək artacağı gözlənilirdi. Fuzesinin fikrincə, iqtisadiyyatın dayanıqlı olması faiz artımlarının artım üzərində yarada biləcəyi riskləri və xərcləri azaldır.
Bu arada bazis inflyasiya da gözlənildiyi qədər sürətlə zəifləməyib. Fuzesi bunun yalnız enerji böhranı ilə deyil, texnologiya məhsullarının qiymətləri və əməkhaqqının davamlı artımı kimi digər amillərlə də bağlı olduğunu bildirib. Onun fikrincə, bu təzyiqlərin dekabradək əhəmiyyətli dərəcədə yumşalması ehtimalı yüksək deyil.
İqtisadçı AMB-nin faiz siyasətinə yanaşmasında dəyişiklik olduğunu da qeyd edib. Onun sözlərinə görə, iyun ayında faiz artımı daha yumşaq iqtisadi ssenari ilə sınaqdan keçirilsə də, iyul iclasının protokolları gələcək artımlar üçün eyni meyarın tətbiqinin vacib olmaya biləcəyini göstərib. Bundan başqa, İdarəetmə Şurasının ən azı iki üzvü neytral faiz dərəcəsinin əvvəllər AMB əməkdaşları tərəfindən istifadə olunan təxminən 2%-lik səviyyədən 2,25–2,5%-ə yüksələ biləcəyinə işarə edib.
Bu halda dekabrda gözlənilən üçüncü faiz artımı əsas dərəcəni mülayim məhdudlaşdırıcı siyasət zonasına çıxara bilər.
Fuzesinin proqnozuna görə, dördüncü faiz artımı artıq mart ayında baş verə bilər. Bununla belə, Yaxın Şərqdə gərginliyin azalması, qışdan sonra Avropa qaz bazarının normallaşması və əməkhaqqı artımının inflyasiya hədəfinə uyğun səviyyələrə yaxınlaşması bu ssenarinin reallaşmasına mane ola bilər. “JPMorgan” hazırda AMB-nin əsas faiz dərəcəsini 2027-ci il ərzində 2,75% səviyyəsində saxlayacağını, faizlərin azaldılmasının isə 2028-ci ilə qədər təxirə salınacağını gözləyir.
MONETAR.AZ
