Rusiyanın dövlət büdcəsinə daxilolmaların təxminən beşdə birini təşkil edən neft-qaz gəlirləri may ayında illik müqayisədə 39% artaraq 700 milyard rubla (9,8 milyard dollar) çatacaq. Reuters agentliyinin çərşənbə günü yayımladığı hesablamalara görə, bu kəskin artımın əsas səbəbi İranda davam edən müharibənin qlobal enerji bazarlarında yaratdığı kəskin qiymət sıçrayışıdır. Dünyanın üçüncü ən böyük neft istehsalçısı olan Rusiya, Yaxın Şərqdəki bu münaqişə nəticəsində yaranan yüksək qiymət konyunkturundan ən çox iqtisadi mənfəət əldə edən ölkələrdən birinə çevrilib.
Bununla belə, bu illik artıma baxmayaraq, xalis gəlirlərdə aylıq müqayisədə təxminən 17%-lik azalma gözlənilir. Analitiklər bunu Rusiyada əlavə gəlir vergisinin (NDD) spesifik ödəniş dövrləri və neft emalı zavodlarına verilən dövlət subsidiyalarının (geri aksiz və dempfer ödənişləri) artması ilə əlaqələndirirlər. Bundan əlavə, Ukraynanın dron hücumları nəticəsində Rusiyanın ixrac infrastrukturuna dəyən zərər də gəlirlərin daha yüksək həddə çatmasını məhdudlaşdırır.
May ayındakı müsbət dinamikaya baxmayaraq, Rusiyanın cari il üzrə ümumi enerji gəlirləri hələ də ötən illərin göstəricilərindən geridə qalır:
-
Yanvar–May göstəricisi: İlin ilk beş ayında federal büdcənin neft-qaz gəlirləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən üçdə bir azalaraq 3 trilyon rubl təşkil edib.
-
2026-cı il planı: Rusiyanın builki büdcə qanununda ümumi neft-qaz gəlirlərinin 8,92 trilyon rubl olacağı proqnozlaşdırılıb. Ölkənin cari ildəki ümumi büdcə gəlirlərinin isə 40,283 trilyon rubl təşkil edəcəyi gözlənilir.
-
Ötən ilin müqayisəsi: 2025-ci ildə federal büdcənin neft-qaz gəlirləri 24% azalaraq 8,48 trilyon rubla düşmüşdü ki, bu da 2020-ci ildən bəri qeydə alınan ən aşağı səviyyə idi.
Hazırda ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki böhran fonunda Rusiyanın dəniz yolu ilə daşınan neftinə tətbiq etdiyi sanksiyalara müvəqqəti icazə (waiver) müddətini uzatması da Kremlin neft gəlirlərinin sabit qalmasına şərait yaradır.
MONETAR.AZ
