Çinin elektromobil nəhəngi və Tesla-nın əsas rəqiblərindən biri olan Xpeng, Quançjoudakı baş qərargahında ilk kütləvi istehsal (seriyalı) robotaksi modelinin konveyerdən çıxdığını rəsmən elan edib. Bu addımla Xpeng, Çində robotaksilərin laboratoriya sınaqlarından birbaşa zavod xəttində irimiqyaslı yığılmasına keçən ilk avtomobil istehsalçısı oldu. Şirkət 2027-ci ilin əvvəlinə qədər sükan arxasında heç bir təhlükəsizlik operatoru olmadan tam pilotsuz (driverless) kommersiya fəaliyyətinə başlamağı hədəfləyir.
Yeni robotaksi modeli Xpeng-in yeni təqdim etdiyi GX flaqman SUV platforması (uzunluğu 5,2 metr olan irihəcmli 6 yerlik lüks avtomobil) əsasında yığılıb. Bu modelin diqqətçəkən əsas texnoloji üstünlükləri bunlardır:
-
Turing AI çipləri: Avtomobil şirkətin özü tərəfindən hazırlanan 4 ədəd Turing AI çipi ilə təchiz olunub. Bu prosessorlar avtomobilə qorxunc bir hesablama gücü — 3 000 TOPS (saniyədə trilyon əməliyyat) verir.
-
LiDAR-sız "Saf Vizual" (Pure-Vision) sistem: Tesla kimi Xpeng də baha başa gələn LiDAR sensorlarından və yüksək dəqiqlikli rəqəmsal xəritələrdən imtina edib. Sistem tamamilə kameralar və süni intellekt alqoritmləri üzərində qurulub.
-
VLA 2.0 (Vision-Action) Modeli: Avtomobilin qərarvermə mexanizmi end-to-end (bütöv) neyron şəbəkəsi ilə idarə olunur. Bu model sayəsində maşının reaksiya gecikməsi 80 millisaniyədən aşağıdır (insan reaksiyasından qat-qat sürətli).
-
İkiqat aparat ehtiyatı (Dual-Redundancy): Sükan, əyləc, enerji və rabitə sistemlərinin hər birinin nasazlığa qarşı ehtiyat nüsxəsi (dublyajı) var. L4 avtonomluq səviyyəsinə tam cavab verən bu memarlıq sayəsində əsas sistem sıradan çıxsa belə, ehtiyat sistem qəzanın qarşısını alır.
-
Sükan şaftının olmaması (Steer-by-Wire): Bosch ilə birlikdə hazırlanan bu sistemdə sükan çarxı ilə təkərlər arasında mexaniki əlaqə yoxdur; hər şey rəqəmsal siqnallarla idarə olunur.
Kommersiya məqsədilə istehsal olunan robotaksinin daxili interyeri sərnişinlərin maksimum rahatlığı üçün xüsusi konfiqurasiya edilib:
-
Məxfilik bəxş edən tündləşdirilmiş şüşələr (Privacy glass);
-
Uzun səfərlər üçün bədən təzyiqini minimuma endirən "sıfır qravitasiya" (zero-gravity) oturacaqları;
-
Arka sərnişinlər üçün quraşdırılmış multimedia əyləncə ekranları;
-
Səsli köməkçi vasitəsilə salondakı bütün funksiyaları (kondisioner, musiqi və s.) idarə etmək imkanı.
Xpeng-i bazardakı digər robotaksi rəqiblərindən (məsələn, ABŞ-ın Waymo və ya Çinin Apollo Go layihələrindən) fərqləndirən ən böyük cəhət istehsal xərcləridir.
Böyük Qiymət Üstünlüyü: Google-un Waymo robotaksilərinin (Jaguar I-Pace bazasında) bir vahidinin maya dəyəri 100 000 dollardan yuxarı olduğu halda, Xpeng öz robotaksisinin istehsal xərcini 200 000 yuandan (təxminən 28 000 dollar) aşağı salmağı bacarıb. Bu, xidmətin kütləviləşməsini sürətləndirən əsas iqtisadi rıçaqdır.
Quançjouda sərnişinlərin iştirakı ilə ilk pilot testlər başlayacaq (bu mərhələdə sükan arxasında təhlükəsizlik sürücüsü olacaq). Xidmət Çinin populyar Amap naviqasiya platformasına inteqrasiya ediləcək və istifadəçilər birbaşa tətbiqdən robotaksi sifariş edə biləcəklər. Zavodda bir neçə yüzdən bir neçə minədək robotaksi istehsal olunaraq donanmaya qoşulacaq. Tam pilotsuz, sürücüsüz kommersiya dövrünə start veriləcək.
Xpeng bu layihə üçün təkcə 2026-cı ildə "Fiziki Süni İntellekt" (Physical AI) elmi-tədqiqat işlərinə (R&D) 7 milyard yuan (1 milyard dollar) büdcə ayırıb. Şirkət avtomobillərlə yanaşı, eyni AI arxitekturasından (Turing çipləri və VLA modeli) qidalanan humanoid robotlar və uçan maşınlar üzərində də paralel istehsal xətləri qurur.
MONETAR.AZ
