Beyinə zəif elektrik stimulyasiyası tətbiq etməklə eqoist davranışı azaltmaq mümkündürmü? Çin və İsveçrədən olan alimlərin birgə apardığı yeni araşdırma maraqlı nəticə ortaya qoyub: beynin müəyyən sahələrində stimulyasiya ritmlərinin sinxronlaşdırılması insanları başqalarına kömək etmək üçün şəxsi itkiləri qəbul etməyə daha meyilli edir.
Tədqiqat Çindəki East China Normal University-dən professor Hu Cienin və İsveçrədəki University of Zurich-dən professor Christian Ruff-un komandaları tərəfindən aparılıb. Nəticələr yerli vaxtla ayın 10-da PLOS Biology jurnalında dərc edilib.
Araşdırmada beynin iki əsas hissəsinə, prefrontal və parietal paylara zəif elektrik stimulyasiyası tətbiq olunub. Alın nahiyəsinin arxasında yerləşən prefrontal pay düşünmə, qərarvermə, impulsların idarə olunması və başqalarının baxış bucağını nəzərə almaqla bağlıdır. Onun arxasında, başın yuxarı və təpə hissəsini əhatə edən parietal pay isə toxunma və məkan hissi kimi duyğusal məlumatları emal edir, riyazi hesablamalar aparır və “mən uduzuram, yoxsa qarşı tərəfin vəziyyəti necədir?” kimi qiymətləndirmələrdə iştirak edir.
Tədqiqatçılar 44 yetkin iştirakçını cəlb edərək hər iki beyin sahəsinə eyni anda stimulyasiya veriblər. Əsas məqam ritmin sinxronlaşdırılması olub: məsələn, prefrontal paya saniyədə 10 dəfə (10 Hz) impuls verilirdisə, parietal pay da eyni 10 Hz ritmində stimullaşdırılıb. Bu, iki beyin bölgəsinin eyni fazada “oynanmasına” səbəb olub.
Daha sonra iştirakçılar “Diktator Oyunu” adlanan iqtisadi eksperimentdə iştirak ediblər. Oyunda onlar aldıqları pulu özləri ilə başqa bir şəxs arasında necə bölüşdürəcəklərinə təkbaşına qərar verirdilər və istəsəydilər, bütün məbləği özlərində saxlaya bilərdilər.
Nəticələr göstərib ki, sinxron beyin stimulyasiyası alan iştirakçılar stimulyasiya olmadığı hallarla müqayisədə başqalarına daha çox pul verməyə meylli olublar. Bəzi hallarda onlar şəxsi itki bahasına belə daha səxavətli qərarlar qəbul ediblər. Kompüter modelləşdirməsi göstərib ki, bu effekt düşüncənin “qarışması” ilə bağlı deyil. Əksinə, iki beyin sahəsi arasında güclənən əlaqə qərarların həm şəxsi maraqları, həm də başqalarının faydasını nəzərə almasına imkan verib.
Professor Christian Ruff bildirib: “Prefrontal və parietal paylar birlikdə işlədikdə, insanlar daha altruist seçimlər etməyə meylli olurlar.” Onun sözlərinə görə, bu tədqiqat əməkdaşlıq və empatiyanın kollektiv uğuru necə formalaşdırdığını anlamaq üçün vacib başlanğıcdır.
Araşdırma qrupu gələcəkdə EEG ölçmələrini beyin stimulyasiyası ilə birləşdirərək, insan beynində altruizmin necə yarandığını birbaşa müşahidə etməyi planlaşdırır.
