Dünya texnologiya nəhəngi "Apple" süni intellekt (AI) infrastrukturunun böyüməsi fonunda kəskin bahalaşan komponent xərclərini tənzimləmək üçün strateji və riskli bir addım atır. "Financial Times" nəşrinin yaydığı eksklüziv məlumata görə, şirkət rəhbərliyi Çinin aparıcı DRAM yaddaş çipi istehsalçısı ChangXin Memory Technologies (CXMT) ilə satınalma müqaviləsi imzalamaq üçün ABŞ Prezidenti Donald Trump administrasiyası və Ticarət Nazirliyi səviyyəsində gizli lobbiçilik fəaliyyətinə başlayıb.
Məqsəd tədarük zəncirini şaxələndirmək (diversifikasiya etmək) və yaddaş çiplərinin rekord həddə çatmış qiymətlərinin "Apple" məhsullarının marjasına (mənfəətliliyinə) vurduğu maliyyə zərbəsini minimuma endirməkdir.
Süni intellekt bumunun yarımkeçirici bazarına təsiri istehlakçı elektronikasına birbaşa zərbə vurmağa başlayıb. "Apple" bu müraciəti etməzdən cəmi bir neçə gün əvvəl MacBook və iPad modellərinin qiymətlərini təxminən 20% artırmaq məcburiyyətində qalıb (məsələn, MacBook Air və iPad Air modellərində ciddi qiymət artımları müşahidə olunub). Şirkətin baş icraçı direktoru Tim Cook bəyan edib ki, yaddaş və saxlama çiplərinin sürətlə yüksələn xərclərini artıq şirkət daxili büdcəsi hesabına kompensasiya edə bilmir.
"Apple" texniki olaraq hazırda Çin şirkətlərindən çip ala bilsə də, hüquqi və reputasiya riskləri prosesi mürəkkəbləşdirir:
-
1260H Siyahısı (Pentaqon Qara Siyahısı): Həm CXMT, həm də digər fləş yaddaş nəhəngi Yangtze Memory Technologies (YMTC), ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Çin ordusu (PLA) ilə əlaqəli müəssisələr siyahısına daxil edilib.
-
Ticarət Nazirliyinin "Entity List" Təhlükəsi: CXMT ötən il ABŞ-ın qurumlararası komitəsi tərəfindən Ticarət Nazirliyinin "Entity List" (Məhdudiyyət tətbiq edilən hüquqi şəxslərin siyahısı) siyahısına əlavə edilmək üçün təsdiqlənib. Əgər bu qərar rəsmiləşərsə, ABŞ şirkətlərinin lisenziyasız bu şirkətlə ticarət aparması tamamilə qadağan olunacaq. "Apple" isə indidən Vaşinqtondan gələcək əməliyyatların sanksiyalardan azad olacağına dair zəmanət (clearance) qoparmağa çalışır.
"Apple"-ın bu addımı texnologiya sənayesində milli təhlükəsizlik ambisiyaları ilə korporativ rentabelliyin necə toqquşduğunu aydın göstərir. Süni intellekt serverləri mövcud qlobal silisium lövhələrini (wafer) və istehsal güclərini udduğu üçün adi smartfon və kompüter yaddaşlarının qiyməti kəskin artıb. Qiymət artımı xəbərindən sonra "Apple"-ın bazar dəyərində 263 milyard dollarlıq geriləmə qeydə alınıb.
Tim Cook-un "bütün tədarük zənciri variantları masada olmalıdır" yanaşması şirkətin marjasını qorumaq üçün Vaşinqtonun Çinə qarşı proteksionist (yerli bazarı qoruyan) siyasətinə qarşı getməyə hazır olduğunu göstərir. Lakin Konqresin və ABŞ yarımkeçirici lobbisinin (xüsusilə Micron-un) müqavimətini qırmaq Apple üçün kifayət qədər çətin olacaq.
MONETAR.AZ
