Çin ən sürətli superkompüterlər reytinqinə başçılıq edir

Çin ən sürətli superkompüterlər reytinqinə

Dünyada texnoloji müharibə və ABŞ-ın tətbiq etdiyi çip sanksiyaları fonunda superkompüter sənayesində tarixi hadisə baş verib. Çinin tamamilə öz daxili çip arxitekturası əsasında qurduğu "LineShine" superkompüteri dünyanın ən güclü hesablama sistemlərinin dərc olunduğu nüfuzlu TOP500 reytinqində birinci yeri tutub.

"Reuters"in məlumatına görə, bu, son 3 ildə Çinin reytinqə təqdim etdiyi ilk rəsmi layihə, həmçinin 2017-ci ildən bəri qazandığı ilk böyük qələbədir. İyun buraxılışında "LineShine" ABŞ-ın nüvə arsenalının idarə olunmasında istifadə edilən əvvəlki lider "El Capitan" superkompüterini geridə qoymağı bacarıb.

Müasir superkompüterlərin mütləq əksəriyyəti sürətləndirici kimi NVIDIA və ya AMD şirkətlərinin qrafik prosessorlarına (GPU) əsaslandığı halda, Çin mühəndisləri tam fərqli və unikal yol seçiblər.

TOP500 reytinqi 1993-cü ildən bəri əsasən dövlət və universitet tədqiqatları üçün yaradılan universal sistemləri LINPACK testi (xətti tənliklər sisteminin həlli) vasitəsilə ölçür. "LineShine" bu elmi simulyasiya testində hamını geridə qoyub.

Müasir dövrdə Microsoft, Amazon, Google və ya xAI (Colossus sistemi) kimi korporasiyalar süni intellekt modellərini (LLM) öyrətmək üçün TOP500-dəki rəsmi liderlərdən daha güclü sistemlərə sahibdirlər. Lakin bu şirkətlər öz ticari kommersiya sistemlərini reytinqə təqdim etmirlər. Ekspertlər qeyd edir ki, əgər təqdim etsəydilər, "LineShine" bəlkə də ilk beşliyə belə düşməzdi.

Qabaqcıl AI çiplərinin Çinə satışına qoyulan sanksiyalar səbəbindən "LineShine" tam olaraq yeni nəsil süni intellekt arxitekturasına sahib deyil. Buna görə də o, xalis süni intellekt tapşırıqları və testlərində dünyada yalnız 4-cü yeri tuta bilib.

 Çinin bu superkompüteri indi nümayiş etdirməsi elmi ehtiyacdan çox, Vaşinqtona yönəlmiş güclü bir geosiyasi və texnoloji mesajdır (technological statement). ABŞ-ın sanksiyaları ilə qabaqcıl yarımkeçirici texnologiyalardan məhrum edilən Pekin, kənardan heç bir yardım almadan, öz daxili mühəndisliyi ilə dünyanın ən nüfuzlu reytinqinin zirvəsinə çıxa biləcəyini sübut etdi.

Ancaq kommersiya tərəfində bulud nəhənglərinin (məsələn, xAI şirkətinin 100 mindən çox NVIDIA H100 çipi ilə qurduğu Colossus platforması) reytinqdən kənarda qalması, TOP500 siyahısının artıq "dünyanın ən sürətli kompüteri" statusunu tam əks etdirmədiyini göstərir. Siyahı artıq faktiki süni intellekt gücünü deyil, yalnız dövlətlərin klassik elmi-akademik hesablama potensialını ölçən bir arenaya çevrilməkdədir.

MONETAR.AZ