Süni intellekt (AI), superkompüterlər və robototexnika sahələrindəki eksponental böyümə, qlobal çip təchizat zəncirini növbəti illərdə də gərginlikdə saxlayacaq. Dünyanın ən qabaqcıl çip istehsalı avadanlıqlarını hazırlayan Niderland nəhəngi ASML-in baş icraçı direktoru (CEO) Kristof Fuqe yarımkeçiricilər bazarının yaxın gələcəkdə xroniki təklif çatışmazlığı ilə üz-üzə qalacağını bəyan edib.
Reuters agentliyinə verdiyi eksklüziv müsahibədə ASML rəhbəri qeyd edib ki, qlobal çip bazarının həcmi 2030-cu ilə qədər 1.5 trilyon dollara çata bilər. Lakin bu nəhəng böyümə problemsiz ötüşməyəcək. İlon Mask tərəfindən planlaşdırılan və süni intellekt çiplərinin istehsalına yönələn nəhəng "TeraFab" zavodu bazardakı mövcud tələbat balansını tamamilə dəyişəcək. "SpaceX" şirkətinin Starlink qlobal peyk şəbəkəsini sürətlə genişləndirməsi kosmik və şəbəkə çiplərinə olan tələbi pik həddə çatdırır.
Fuqenin sözlərinə görə, məhz bu iki nəhəng infrastruktur layihəsi və böyük texnologiya şirkətlərinin (Big Tech) AI modelləri üçün milyardlarla dollarlıq investisiyaları bazarı uzun müddət "dar boğaz" (bottleneck) şəraitində saxlayacaq.
ASML hazırda təxminən 505.35 milyard avro bazar dəyəri ilə Avropanın ən bahalı şirkəti statusunu qoruyur. Amsterdam birjasında ticarət olunan şirkətin səhmləri, süni intellekt çiplərinin lideri Nvidia-nın maliyyə hesabatı ərəfəsində növbəti yüksəlişini nümayiş etdirib. TSMC, Samsung və Micron kimi dünya nəhəngləri Nvidia-nın sifarişlərini çatdırmaq üçün birbaşa ASML-in litoqrafiya maşınlarından asılıdırlar.
ABŞ-ın ötən ay qəbul etdiyi və müttəfiqlərini Vaşinqtonun sanksiya qaydalarına tabe olmağa məcbur edən yeni qanunu ASML-in işini çətinləşdirir. Bu qanun çərçivəsində şirkətin nisbətən köhnə, lakin kütləvi istehsal üçün kritik olan DUV (Deep Ultraviolet) seriyalı aparatlarının Çinə satışı tamamilə qadağan edilə bilər.
ASML yaranan qlobal tələbata cavab vermək üçün istehsal gücünü və avadanlıqlarının məhsuldarlığını artırmağı planlaşdırsa da, çip müharibələri və geosiyasi sanksiyalar fonunda tədarük zəncirindəki qlobal qıtlığın yaxın illərdə də əsas problem olaraq qalacağı qaçılmaz görünür.
MONETAR.AZ
