Süni intellekt (AI) uğrunda qlobal müharibə artıq təkcə data mərkəzlərindəki hesablama gücü ilə deyil, fiziki sənaye miqyası ilə ölçülür. Alpine Macro araşdırma mərkəzinin 12 may 2026-cı il tarixli hesabatına görə, dünya texnologiya xəritəsində kəskin və bölünmüş bir "aparat (hardware) ekosistemi" formalaşıb.
ABŞ qabaqcıl çiplər və alqoritmlərlə süni intellektin "beyin səviyyəsini" idarə etdiyi halda, Çin robototexnikanın "bədən səviyyəsini" və əsas dəyər zəncirini sürətlə öz əlinə keçirir.
ABŞ "Beyni", Çin "Bədəni" idarə edir
Süni intellekt sahəsində tətbiq olunan yanaşmalar hər iki supergüc arasında strateji fərqləri ortaya qoyur:
-
ABŞ Modeli (Rəqəmsal və Simulyasiya): ABŞ yüksək səviyyəli yarımkeçiricilərin fiziki qurğulara inteqrasiyasına fokuslanır. NVIDIA Cosmos dünya modellərində olduğu kimi, qabaqcıl hesablama sistemləri vasitəsilə virtual mühitdə yüksək dəqiqlikli simulyasiyalar və sintetik təlim məlumatları yaradır.
-
Çin Modeli (Fiziki və Təcrübi): Çin fəaliyyətini rəqəmsal simulyasiyalara deyil, real istehsalat saatlarından toplanan praktik məlumatlara əsaslandırır. Çin şirkətləri yüksək inteqrasiyalı istehsal klasterləri sayəsində humanoid və sənaye robotlarının kütləvi istehsalında böyük üstünlük əldə ediblər.
Çinin bu sahədə dominantlıq etməsinin 4 əsas səbəbi1. "Embodied Intelligence" və dövlət kapitalizmi
Pekinin rəsmi 15-ci beşillik inkişaf planında "embodied intelligence" (fiziki mühitdə sərbəst fəaliyyət göstərən süni intellekt sistemləri) milli təhlükəsizlik və inkişafın mərkəzi elan olunub. Alpine Macro-nun baş geosiyasi strateqi Dan Alamariunun fikrincə, AI yarışında texno-libertarian (sərbəst bazar) yanaşma deyil, aktiv dövlət müdaxiləsinə əsaslanan "dövlət kapitalizmi" Çini irəli salır. Hökumət strateji inkişaf fondları vasitəsilə bu sahəyə milyardlarla dollar birbaşa investisiya yönəldir.
Beynəlxalq Robototexnika Federasiyasının (IFR) rəsmi statistikası iki ölkə arasındakı uçurumu aydın göstərir:
-
Çin: İllik 295 000-dən çox yeni sənaye robotu quraşdırır (Dünyada 1-ci yer).
-
ABŞ: İllik cəmi 34 200 ədəd sənaye robotu quraşdırır.
Çin real vaxt məlumatı toplamaq prosesini sənayeləşdirib. Hubei əyalətində yaradılan Wuhan Humanoid Robot Innovation Center kimi dövlət maliyyəli xüsusi mərkəzlər hər gün fasiləsiz olaraq təxminən 100 saatlıq tətbiqi "embodied intelligence" datası istehsal edir və robotların öyrənmə prosesini sürətləndirir.
Yüksək istehsal sıxlığı Çin istehsalçılarına maya dəyərini kəskin şəkildə aşağı salmaq imkanı verir. Məsələn, Çinin Unitree Robotics şirkəti humanoid robot satışlarını 2023-cü ildəki cəmi 5 ədəddən, 2025-ci ilin ilk 9 ayında 3 551 ədədə çatdırıb. Bu kütləvi istehsal sayəsində bir robotun orta qiyməti 593 min yuandan 168 min yuana qədər (təxminən 3,5 dəfə) ucuzlaşıb.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Qərb texnologiya nəhəngləri virtual mühitdə nə qədər mükəmməl alqoritmlər yazsalar da, həmin alqoritmləri fiziki dünyaya köçürmək üçün Çinin tədarük zəncirinə və istehsal gücünə möhtacdırlar. Bu asılılıq Pekinə gələcəyin sənaye inqilabında ən böyük strateji rıçaqı qazandırır.
MONETAR.AZ
