Fransa illərdir ki, "ucuz və keyfiyyətli təhsil" şüarı ilə azərbaycanlı gənclərin ən çox üz tutduğu Avropa ölkələrindən biri idi. Lakin rəsmi Parisin son qərarı ilə təhsil haqlarının 10 dəfə artırılması və sosial yardımların kəsilməsi minlərlə tələbənin planlarını alt-üst edə bilər. Bəs bu "təhsil islahatı" Azərbaycanın dövlət proqramlarına və fərdi müraciətlərə necə təsir edəcək?
"Demək olar ki, pulsuz" dövrü bitdi
Uzun müddət Fransanın dövlət universitetləri (məsələn, Strasburq, Lion və ya Paris universitetləri) tələbələrdən illik cəmi 170-240 avro rüsum tələb edirdi. Bu, bir çox azərbaycanlı tələbə üçün hətta Bakıda ödənişli oxumaqdan daha sərfəli idi. Yeni qaydalarla:
-
Bakalavr: İllik təhsil haqqı ~5 500 AZN (€3 000).
-
Magistratura: İllik təhsil haqqı ~7 300 AZN (€4 000).
Bu rəqəmlər hələ də Amerika və ya Britaniya ilə müqayisədə ucuz görünsə də, əsas zərbə sosial paketdən gəlir.
Mənzil subsidiyası (APL) zərbəsi: Cibinizdən çıxacaq 40%
Azərbaycandan gedən tələbələrin ən çox yararlandığı güzəştlərdən biri APL (Aide Personnalisée au Logement) idi. Bu proqram vasitəsilə Fransa dövləti tələbənin kirayə xərclərinin demək olar ki, yarısını geri qaytarırdı. İndi bu imkanın yalnız Avropa İttifaqı (Aİ) vətəndaşlarına verilməsi o deməkdir ki, azərbaycanlı tələbənin aylıq yaşayış xərcləri orta hesabla 200-400 avro artacaq.
Azərbaycanlı tələbələr hara üz tutacaq?
Fransanın bu addımı digər Avropa ölkələrində də "domino effekti" yarada bilər. Ekspertlər tələbə axınının istiqamətinin dəyişəcəyini proqnozlaşdırırlar:
-
Almaniya: Hələ ki, dövlət universitetlərində alman dilində təhsil pulsuzdur (cəmi semestr rüsumu var).
-
İtaliya və İspaniya: Təhsil haqları Fransa ilə eyni səviyyəyə gəlsə də, həyat xərcləri nisbətən daha ucuzdur.
-
Macarıstan və Polşa: Son illər populyarlığı artan bu ölkələr daha əlçatan təhsil paketləri təklif edirlər.
"Dövlət Proqramı"na təsiri olacaqmı?
Azərbaycanın "2022-2026-cı illər üzrə Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair Dövlət Proqramı" çərçivəsində oxuyanlar üçün bu artım ciddi problem yaratmaya bilər, çünki dövlət bütün xərcləri qarşılayır. Lakin fərdi şəkildə, öz vəsaiti hesabına oxumağa gedənlər üçün Fransa artıq "büdcə dostu" ölkə statusunu itirir.
Niyə indi?
Avropa dövlətləri artıq kütləvi təhsilli miqrasiyaya deyil, "beyin ovu"na (yalnız ən istedadlılara) fokuslanırlar. Kvotaların azalması və qiymətlərin artması bir növ filtr rolunu oynayır.
Sizcə, illik 4000 avro təhsil haqqı ödəyib Fransada oxumağa dəyər, yoxsa eyni büdcə ilə başqa ölkələrə (məsələn, Türkiyə və ya Şərqi Avropa) üz tutmaq daha məntiqlidir?
MONETAR.AZ
