Turizm sektoru qlobal sarsıntılar və dəyişən müştəri davranışları qarşısında ciddi transformasiya yaşayır. Qonşu ölkələrdə turizm şirkətlərinin kütləvi bağlanması (34%-dən çox artım) Azərbaycan bazarı üçün də müəyyən siqnallar verir. Bakının hər küncündə görməyə alışdığımız kiçik "Turizm" lövhələri tədricən yoxa çıxır. Bəs səbəb nədir?
Yaxın Şərq gərginliyi və uçuş qiymətləri
Yaxın Şərqdəki uçuş məhdudiyyətləri Azərbaycan üçün ikiqat əhəmiyyətlidir. Bir tərəfdən, Azərbaycan bu regiondan (BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər) gələn turistlərin sevimli məkanıdır. Digər tərəfdən isə, azərbaycanlılar üçün Dubay və Şarm əl-Şeyx kimi populyar istiqamətlərə uçuş risklərinin və qiymətlərin artması yerli agentliklərin satışlarına zərbə vurur.
Bakı reallığı: "İnstagram agentlikləri" və Onlayn sifariş
Azərbaycanda turizm şirkətlərinin bağlanmasının arxasında təkcə iqtisadi çətinliklər deyil, həm də rəqəmsallaşma dayanır:
-
Onlayn Bronlaşma: Artıq bir çox Bakı sakini təyyarə biletini və oteli agentliyə getmədən, birbaşa saytlardan (Booking, Airbnb, Skyscanner) sifariş edir.
-
Ofis xərcləri: Şəhərin mərkəzində baha kirayə haqqı ödəmək kiçik agentliklər üçün yükə çevrilib. Nəticədə, ofislər bağlanır və bir çoxu "evdən işləyən" agent formasına keçir.
-
Etibar məsələsi: Son illərdə bəzi agentliklərin müştəriləri aldatması ilə bağlı xəbərlər insanların daha çox iri və rəsmi tur operatorlarına və ya birbaşa onlayn alışa meyl etməsinə səbəb olub.
Daxili turizm niyə "xilaskar" ola bilmir?
Maraqlıdır ki, xaricə səfərlər azalsa da, daxili turizm (Quba, Qəbələ, Şahdağ) agentliklərin dövriyyəsini artırmır. Çünki Azərbaycan vətəndaşı ölkə daxilində dincəlmək üçün agentliyə müraciət etmir; sadəcə maşına minib gedir və ya tanıdığı bir "ev sahibi" ilə birbaşa əlaqə saxlayır. Bu da turizm şirkətlərini ən böyük gəlir mənbəyindən məhrum edir.
Sektoru nə gözləyir?
Ekspertlər hesab edir ki, turizm bazarı "təmizlənmə" dövrünü yaşayır. Yalnız aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik şirkətlər sağ qala biləcək:
-
Viza dəstəyi: Xüsusilə Şengen vizası kimi çətin prosedurlarda peşəkar kömək edənlər.
-
Eksklüziv turlar: Standart paketlər deyil, fərdi və maraqlı marşrutlar təklif edənlər.
-
Korporativ xidmət: Şirkətlərin işgüzar səfərlərini təşkil edən peşəkarlar.
Ekspertlər hesab edir ki, "Turizm ölmür, sadəcə formasını dəyişir. Kiçik ofislərin bağlanması təbiidir; gələcək ya çox böyük şəbəkələrin, ya da çox çevik onlayn platformalarındır."
Siz sonuncu dəfə nə vaxt turizm agentliyinin ofisinə daxil olmusunuz? Yoxsa siz də "özüm onlayn alıram" deyənlərdənsiniz?
MONETAR.AZ
