Qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadları Avropanın kənd təsərrüfatı sektorunda özünü kəskin şəkildə büruzə verir. Fransada anomal isti hava dalğasının davam etməsi ölkənin quşçuluq sənayesində kütləvi tələfata və ciddi iqtisadi itkilərə yol açıb.
Son günlər ərzində müxtəlif bölgələrdə yüz minlərlə ev quşu məhz istilik şoku səbəbindən məhv olub. Vəziyyətin ağırlığını göstərən əsas məqam odur ki, bəzi iri təsərrüfatlarda cəmi bir gecə ərzində 10 minə yaxın quş tələf olub.
Quşların anatomik və fizioloji quruluşu onları yüksək temperatur qarşısında tamamilə müdafiəsiz qoyur:
-
Tərləmə Mexanizminin Olmaması: Toyuq və digər ev quşlarında tərləmə vəziləri yoxdur. Onlar bədən istiliyini insanlar və ya bəzi digər məməlilər kimi tər ifrazı vasitəsilə tənzimləyə bilmirlər.
-
İstilik Şoku (Heat Stroke): Quşlar bədənlərini soyutmaq üçün yalnız sürətli nəfəsalma (panting) metodundan istifadə edirlər. Hava temperaturu 30°C-ni keçdikdə bu proses sürətlənir. Ferma daxilində temperatur 38–39°C-yə çatdıqda isə sürətli nəfəsalma daxili alkaloza, oksigen çatışmazlığına və ürək dayanmasına səbəb olur.
-
Kütləvi Sıxlıq Faktoru: İsti vurduğu zaman quşlar instinktiv olaraq sığınacaq axtarır və qapalı binaların künclərinə toplaşırlar. Bu isə həmin nöqtələrdə temperaturu və sıxlığı daha da artıraraq kütləvi boğulma və ölüm zənciri yaradır.
Fransa quşçuluq sektoru analoji böhranla illər əvvəl də qarşılaşıb. Cari vəziyyətlə tarixi fəsadların müqayisəsi problemin miqyasını aydın göstərir.
Fransada quş əti və yumurta istehsalında yaranan bu qırılma, yaxın aylarda Avropa daxili bazarında quş əti məhsullarının qiymət artımına (inflyasiyaya) səbəb ola bilər. İqlim risklərinin sığortalanması mexanizmlərinin zəif olması və soyutma infrastrukturunun yenilənmə xərcləri bir çox fermeri müflisləşmə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur. Bu böhran sübut edir ki, qlobal istiləşmə artıq sadəcə ekoloji problem deyil, birbaşa qida təhlükəsizliyi və aqrar sənayenin struktur böhranıdır.
MONETAR.AZ
