Rusiya 2026-cı ilin iyul ayında ümumilikdə 2,026 milyon ton taxıl ixrac edib. Bu, ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə 37,6% azdır. 2025-ci ilin iyulunda ölkədən 3,248 milyon ton taxıl ixrac olunmuşdu.
Rusiya Taxıl İttifaqının avqustun 3-də açıqladığı monitorinqə əsasən, təkcə buğda ixracı illik müqayisədə 17,7% azalaraq təxminən 2,2 milyon tondan 1,8 milyon tona enib.
Analitiklərin fikrincə, azalmanın əsas səbəbi Azov–Qara dəniz hövzəsindəki təhlükəsizlik problemləri olub. İyulun üçüncü ongünlüyündə yükləmələr ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 61,3% azalaraq 685 min tona düşüb. Cənub Nəqliyyat Prokurorluğunun məlumatına görə, Tamandakı liman infrastrukturu dron hücumu nəticəsində zərər görüb.
Rusiya Taxıl İttifaqının Analitik Departamentinin direktoru Yelena Tyurina bildirib ki, ixrac göstəricilərinin kəskin azalmasının əsas səbəbi məhz Azov–Qara dəniz regionunda yaranmış gərgin vəziyyət olub.
Bazar iştirakçıları avqust ayında ixracın bərpası ilə bağlı fərqli ssenarilər irəli sürürlər. "Rusagrotrans" hesab edir ki, Qara dəniz limanlarında logistik vəziyyət yaxşılaşarsa, avqust ayında buğda ixracı 3,0–3,1 milyon tona çata bilər. Bu, iyul ayı ilə müqayisədə təxminən ikiqat artım deməkdir.
Lakin digər analitiklər daha ehtiyatlı mövqe sərgiləyirlər. "Kommersant" qəzetinin 5 avqust tarixli məlumatına görə, İKAR avqust ayında buğda ixracının 2,5–3,0 milyon ton olacağını proqnozlaşdırır ki, bu da ötən ilin göstəricisindən 32–43% aşağıdır. "SovEcon" isə davam edən logistik problemlər səbəbindən təxminən 1,5 milyon ton potensial buğda ixracının həyata keçirilə bilməyəcəyini hesablayır.
Taxıl İxracatçıları və İstehsalçıları İttifaqı iyulun 31-də yaydığı bəyanatda xəbərdarlıq edib ki, Qara dəniz dəhlizinə qarşı sistemli hücumlar davam edərsə, Rusiya cari mövsümdə 30–35 milyon ton buğdanı ixrac edə bilməmək riski ilə üzləşə bilər. Bu həcm ölkənin ümumi buğda ixracının təxminən 15%-nə bərabərdir.
Rusiya dünyanın ən böyük buğda ixracatçısıdır. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin rəhbəri Oksana Lutun daha əvvəl bildirmişdi ki, 2025/26 mövsümündə ölkənin ümumi taxıl ixracının 60 milyon tona çatması planlaşdırılır.
Qara dəniz regionunda yaranmış risklər beynəlxalq bazarda buğda qiymətlərini dəstəkləyir. Nəşr zamanı CBOT birjasında buğda fyuçersləri təxminən 0,9% bahalaşaraq bir buşel üçün 6,45 dollar səviyyəsində ticarət olunub.
"StoneX" şirkətinin əmtəə bazarları üzrə risk meneceri Mett Ammermann "Reuters" agentliyinə bildirib ki, bazar iştirakçıları Ukrayna və Rusiyada limanlara və gəmiçiliyə qarşı hücumların ixracı daha da məhdudlaşdıra biləcəyindən narahatdırlar.
Eyni zamanda, Ukrayna da taxıl və yağlı bitkilər ixracının təxminən 50%-nin risk altında olduğunu açıqlayıb. Avropa İttifaqı isə 2026/27 mövsümü üzrə buğda istehsalı proqnozunu 124,4 milyon tona endirib.
Analitiklər hesab edirlər ki, Qara dəniz regionunda davam edən geosiyasi risklər və əsas istehsalçı ölkələrdə təklifin azalması dünya buğda qiymətlərinə yaxın aylarda da dəstək verməyə davam edə bilər.
MONETAR.AZ
