Avropada təbii qazın qiymətləri bugün iki həftədən artıq müddətin ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Buna səbəb İranın Dohada ABŞ diplomatları ilə keçirilməsi planlaşdırılan sülh danışıqlarını gözlənilmədən boykot etməsi və Yaxın Şərqdə münaqişənin tezliklə diplomatik yolla həll olunacağına dair ümidlərin zəifləməsi olub.
Avropanın etalon qaz kontraktı olan ICE Dutch TTF fyuçersinin qiyməti bir meqavat-saat üçün 43,80 avroya yüksələrək 15 iyundan bəri ən yüksək səviyyəni yeniləyib. Böyük Britaniyada analoji qaz kontraktı da bahalaşaraq 104,8 pens/term səviyyəsinə çatıb ki, bu da son iki həftənin maksimumudur.
Qiymətlərin kəskin artması Avropanın enerji bazarının geosiyasi risklər qarşısında nə qədər həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirib.
Bu ilin əvvəlində ABŞ və İran arasında müharibənin başlanması və bunun ardınca Hörmüz boğazında gəmiçiliyin pozulması fonunda treyderlər qaz qiymətlərinə yüksək risk əlavəsi daxil etmişdilər. Nəticədə Avropada qazın qiyməti 40%-dən çox artmışdı.
Hörmüz boğazı dünyanın mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) daşımalarının təxminən beşdə birinin, əsasən də Qətərdən ixrac olunan yüklərin keçdiyi strateji tranzit marşrutudur.
Son həftələrdə boğaz vasitəsilə sınaq xarakterli gəmi hərəkətinin bərpası ilə bazarda narahatlıq müəyyən qədər azalmışdı. Lakin diplomatik danışıqların pozulması bazar iştirakçıları üçün gözlənilməz olub.
Tehranın Dohada ABŞ nümayəndə heyəti ilə danışıqlardan imtina etməsi son dövrlərdə gərginliyin azaldılması istiqamətində atılan addımların davamlılığına dair suallar yaradıb.
Avropa ölkələri qış mövsümü ərəfəsində qaz anbarlarını doldurmağa çalışdığı bir vaxtda, Yaxın Şərqdə LNG infrastrukturuna və ya tranzit marşrutlarına yönələn hər hansı uzunmüddətli təhlükə son rübdə Avropa enerji bazarını müşayiət edən kəskin təchizat çatışmazlığı riskini yenidən gündəmə gətirə bilər.
