Avropada təbii qazın topdansatış qiymətləri bu gün geriləyib. ABŞ və İran arasında mümkün diplomatik irəliləyişə dair gözləntilər bazarda geosiyasi risk mükafatının azalmasına səbəb olub. Bununla belə, Avropadakı qaz ehtiyatlarının mövsümi orta göstəricilərdən aşağı qalması qiymətlərdə daha kəskin enişin qarşısını alıb.
Avropanın əsas qaz etalonu olan TTF habında bir ay öncəyə olan Niderland müqaviləsi günün ortasına doğru 2,2% ucuzlaşaraq bir meqavat-saat üçün təxminən 56,50 avroya düşüb. Böyük Britaniyanın analoji topdansatış qaz müqaviləsi isə 2,0% azalaraq bir term üçün 141,0 pens səviyyəsində ticarət olunub.
Qiymətlərin enməsi ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran rəsmiləri ilə birbaşa danışıqların bazar ertəsi keçiriləcəyini açıqlamasından sonra baş verib. Tramp eyni zamanda Hürmüz boğazının fəaliyyətinin bərpasına yönəlmiş mümkün razılaşmaya şərait yaratmaq məqsədilə planlaşdırılan hərbi əməliyyatı təxirə saldığını bildirib.
Diplomatik prosesə dair nikbinlik qlobal neft bazarında da özünü göstərib. Brent və digər əsas neft etalonlarının qiyməti 5%-dən çox geriləyib. Bu da Qətərdən Avropaya mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünün təhlükə altına düşəcəyi ilə bağlı narahatlıqları zəiflədib.
Bazar ertəsi müşahidə olunan eniş iyul ayında qeydə alınan güclü bahalaşmadan sonra baş verib. Ötən ay Avropada təbii qazın qiyməti 30%-dən çox artaraq son dörd ayın ilk aylıq yüksəlişini və mart ayından bəri ən güclü nəticəsini göstərmişdi.
İyul ərzində ABŞ, İran və region ölkələri arasında artan hərbi gərginlik Hürmüz boğazı vasitəsilə enerji daşımalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı riskləri artırmış, bu isə qaz bazarında kəskin qiymət sıçrayışlarına səbəb olmuşdu.
Bundan əlavə, Mərkəzi və Cənubi Avropada müşahidə olunan yüksək temperatur elektrik enerjisinə tələbatı artırıb. Nəticədə, yeraltı anbarlara vurula biləcək qazın bir hissəsi elektrik istehsalına yönəldilib.
Hazırda Avropa İttifaqının yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi təxminən 55% təşkil edir ki, bu da həm tarixi orta göstəricilərdən, həm də ötən ilin eyni dövrünün səviyyəsindən aşağıdır.
Analitiklərin fikrincə, diplomatik proses qısamüddətli dövrdə bazara müəyyən rahatlıq gətirsə də, struktur problemlər aradan qalxmayıb. Qış mövsümü yaxınlaşdıqca anbarların kifayət qədər doldurulmaması və ABŞ–İran danışıqlarında mümkün uğursuzluqlar Avropa qaz bazarında yüksək volatilliyin davam etməsinə səbəb ola bilər.
MONETAR.AZ
