"Bernstein" investisiya şirkətinin analitiklərinə görə, süni intellekt (AI) maliyyə bazarlarında qiymətlərin formalaşmasını və məlumatların emalını daha səmərəli etsə də, eyni zamanda bazar dəyişkənliyini artıran və sistem risklərini gücləndirən yeni çağırışlar yaradır.
Analitiklərin fikrincə, AI fərdi şirkətlər üzrə maliyyə hesabatlarını, tənzimləyici sənədləri və alternativ məlumat mənbələrini insan analitiklərdən xeyli sürətli emal edərək informasiya boşluqlarını azaldır. Bu, qiymətlərin fundamental məlumatlara daha tez uyğunlaşmasına, bazarın səmərəliliyinin yüksəlməsinə və şirkət hesabatlarından sonra müşahidə olunan kəskin qiymət dəyişikliklərinin zəifləməsinə şərait yaradır.
Süni intellekt təkcə məlumatların təhlilini deyil, analitik araşdırmaların hazırlanma prosesini də sürətləndirir. Avtomatlaşdırılmış iş axınları maliyyə modellərinin yenilənməsi, hesabatların təhlili və yeni şirkətlər üzrə analitik əhatənin yaradılması üçün tələb olunan vaxtı əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Nəticədə analitiklər daha çox şirkəti izləyə bilir. Son bir ildə, xüsusilə inkişaf etməkdə olan bazarlarda kiçik kapitallaşmalı şirkətlər üzrə analitik əhatə dairəsinin genişlənməsi bu tendensiyanın göstəricisi hesab olunur.
Bununla yanaşı, "Bernstein" xəbərdarlıq edir ki, bazar iştirakçılarının eyni və ya oxşar AI modellərindən istifadə etməsi yeni risklər yarada bilər. Oxşar məlumat bazaları üzərində öyrədilmiş alqoritmlər eyni ticarət siqnallarını formalaşdırdıqda, investorların mövqeləri daha çox eyniləşir. Bu isə bazarda mövqelərin həddindən artıq cəmləşməsi və gərginlik dövrlərində qiymətlərin kəskin dəyişməsi riskini artırır.
Hesabatda qeyd olunur ki, bu risklər artıq real bazar hadisələrində də özünü göstərib. Nümunə kimi, 2024-cü ilin avqustunda Yaponiya yeni ilə bağlı carry trade əməliyyatlarının sürətlə bağlanması və AI tərəfindən yaradılmış dezinformasiyanın ABŞ fond bazarlarında qısamüddətli dalğalanmalara səbəb olması göstərilir.
Analitiklər, həmçinin "refleksivlik problemi" adlandırdıqları fenomenə diqqət çəkirlər. AI tərəfindən hazırlanan investisiya tövsiyələri bazar iştirakçılarının davranışına təsir etdikcə, qiymətlər həmin tövsiyələrin istiqamətində hərəkət edir və nəticədə alqoritmlərin əvvəlki proqnozlarını süni şəkildə təsdiqləyən bir dövr yaranır. Belə əks-əlaqə mexanizmi impulsiv ticarəti gücləndirə, bazar konsentrasiyasını artıra və aktivlərin qiymətləndirilməsində daha ciddi təhriflərə səbəb ola bilər.
Nəticə etibarilə, "Bernstein" hesab edir ki, süni intellekt uzunmüddətli perspektivdə bazarların informasiya baxımından daha səmərəli fəaliyyət göstərməsinə kömək edəcək. Bununla belə, eyni texnologiyalar bazar stressi dövrlərində daha dərin disbalansların yaranması ehtimalını da artıracaq. Başqa sözlə, AI orta hesabla bazar qeyri-səmərəliliyini azaltsa da, nadir baş verən, lakin daha kəskin və sistemli risklərin artmasına səbəb ola bilər.
MONETAR.AZ
