Bakı Fond Birjası (BFB) 2026-cı ilin ilk yarısı üzrə investisiya şirkətlərinin cəmi əməliyyat dövriyyəsini açıqlayıb. Təqdim olunan statistik göstəricilər ölkənin kapital bazarında ciddi struktur dəyişikliklərinin və oyunçular arasında kəskin disbalansın yarandığını göstərir. Bazarın ümumi həcmində resessiya müşahidə olunsa da, bəzi fərdi şirkətlər aqressiv böyümə strategiyası ilə diqqət çəkir.
Aparılan hesabatlar göstərir ki, bazarda fəaliyyət göstərən əsas oyunçuların cəmi dövriyyəsi 2025-ci ilin müvafiq dövründəki 52,3 milyard manatdan 45,5 milyard manata düşüb. Bu, ümumi bazarda təxminən 12,93 % (6,76 milyard manat) kiçilmə deməkdir. Bu azalmanın əsas səbəbi makroiqtisadi amillər deyil, bazarın institusional tərəfdaşlarından birinin dövriyyəsindəki kəskin enişdir. Ölkənin kapital bazarı hələ də yüksək dərəcədə konsentrasiyaya malikdir - cəmi iki böyük şirkət ("ABB İnvest" və "Paşa Kapital") ümumi bazar payının 66 %-dən çoxuna nəzarət edir.
Hesabat dövrünün ən mühüm institusional hadisəsi bazar liderinin dəyişməsidir. Bazarın yeni liderinə çevrilən "ABB İnvest" ASC ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dövriyyəsini 26,5 % (4,7 milyard manat) artıraraq 22,47 milyard manata çatdırıb. Dövlət xətti və institusional müştəri bazasının genişlənməsi şirkətin mövqeyini gücləndirən əsas hərəkətverici qüvvə olub. Bunun əksinə olaraq, bazarın uzunmüddətli lideri olan "Paşa Kapital" QSC cari dövrdə 3,2 dəfə (və ya 68,8 %) kəskin geriləmə qeydə alıb. Şirkətin dövriyyəsi 24,45 milyard manatdan 7,61 milyard manata düşüb. Bu kəskin azalma (16,8 milyard manat itki) reytinqdə onun ikinci pilləyə enməsinə və ümumi bazar indeksinin aşağı düşməsinə səbəb olan əsas amildir.
Bazarın ümumi kiçilməsinə baxmayaraq, orta miqyaslı investisiya şirkətləri 2026-cı ilin ilk yarısında fantastik böyümə templəri nümayiş etdiriblər. Bu dinamika pərakəndə investorların aktivliyinin artması və market-making fəaliyyətinin güclənməsi ilə izah oluna bilər. Məsələn, "Unicapital" ASC dövriyyəsini 3,8 dəfə artıraraq 1,18 milyard manatdan 4,49 milyard manata çatdırıb və reytinqdə üçüncü yerə yüksəlib. "CPM-Invest" QSC isə sabit artım tempini qoruyaraq dövriyyəsini 2,3 dəfə artırıb və 4,33 milyard manat ilə dördüncü sırada qərarlaşıb. Digər tərəfdən, "Invest-AZ" QSC 3,1 dəfə böyümə ilə dövriyyəsini 3,38 milyard manata çatdırmağa nail olub.
Reytinqin aşağı sıralarında yerləşən şirkətlərin əksəriyyəti üçün isə 2026-cı ilin ilk yarısı uğurlu keçməyib. Likvidliyin böyük oyunçulara tərəf yönəlməsi bu şirkətlərin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərib. "Xalq Kapital" QSC ən kəskin nisbi enişlərdən birini yaşayaraq dövriyyəsini 1,71 milyard manatdan cəmi 99,6 milyon manata (17,2 dəfə) endirib. Beynəlxalq platforma yönümlü "CFI Financial" şirkəti də 8,5 dəfə geriləyərək dövriyyəsini 22,4 milyon manata düşürüb. Eyni zamanda, "Capital Partners" (2,5 dəfə) və "MFX Trading" (3,3 dəfə) kimi brokerlər də müştəri aktivliyinin azalması səbəbindən ciddi həcm itkiləri ilə üzləşiblər.
2026-cı ilin yanvar-iyun göstəriciləri Azərbaycan investisiya bazarında qütbləşmənin dərinləşdiyini sübut edir. Bazar payı fundamental olaraq "ABB İnvest" və sürətlə böyüyən üçlük ("Unicapital", "CPM", "Invest-AZ") arasında yenidən bölüşdürülür. İlin ikinci yarısında bazarda canlanma investorların istiqraz bazarına olan marağından və "Paşa Kapital"ın institusional əməliyyatlarının yenidən bərpa olunub-olunmayacağından asılı olacaq. Orta və kiçik şirkətlər üçün isə rəqəmsal platformalar vasitəsilə pərakəndə müştəriləri cəlb etmək yeganə çıxış yolu olaraq qalır.
