Dünyada səyahət imkanlarını müəyyən edən əsas göstəricilərdən biri pasportun gücüdür. Henley & Partners şirkətinin 2026-cı il üçün açıqladığı Pasport İndeksinə əsasən, orta statistik pasportun təmin etdiyi vizasız giriş imkanları son 20 ildə əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
Belə ki, 2006-cı ildə orta hesabla bir pasportla 58 ölkəyə vizasız səfər etmək mümkün idisə, 2026-cı ildə bu rəqəm 108 ölkəyə yüksəlib.
Sinqapur dünyanın ən güclü pasportuna sahibdir
2026-cı il reytinqində liderliyi Sinqapur qoruyub. Bu ölkənin vətəndaşları 192 istiqamətə vizasız və ya gəliş zamanı viza almaq imkanı ilə səyahət edə bilirlər.
İkinci pillədə isə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Yaponiya və Cənubi Koreya qərarlaşıb. Bu ölkələrin pasportları sahiblərinə 188 ölkəyə giriş imkanı verir.
Reytinqdə ilk sıralarda əsasən Avropa ölkələri də yer alır. Böyük Britaniya Çin və Malavi ilə vizasız rejim əldə etdikdən sonra mövqeyini yaxşılaşdıraraq 6-cı yerə yüksəlib. Kanada isə 7-ci pillədə qərarlaşıb.
ABŞ pasportu isə əvvəlki illərlə müqayisədə mövqeyini itirib və 2026-cı ildə 10-cu yerdə qərarlaşıb.
BƏƏ pasport gücündə ən böyük sıçrayışı edib
Son 20 ildə ən böyük irəliləyişlərdən biri Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə məxsusdur. Ölkə bu müddətdə vizasız giriş imkanlarını 153 istiqamət artıraraq reytinqin orta sıralarından dünyanın ən güclü pasportları sırasına yüksəlib.
Ekspertlər bunu fəal diplomatik əlaqələr, beynəlxalq əməkdaşlıq və iqtisadi inkişafla əlaqələndirirlər.
Güclü və zəif pasportlar arasındakı fərq artır
2006-cı ildə ən güclü pasportlara sahib ölkələrlə ən zəif pasportlu ölkələr arasında fərq 118 istiqamət təşkil edirdi. Hazırda bu fərq rekord həddə çatıb.
Reytinqin son pilləsində yer alan Əfqanıstan vətəndaşları yalnız 22 istiqamətə vizasız və ya sadələşdirilmiş qaydada səfər edə bilir. Sinqapur pasportu ilə müqayisədə fərq 170 istiqamət təşkil edir.
Son 20 ildə demək olar ki, bütün ölkələrin pasport imkanları genişlənib. İstisnalardan biri Boliviya olub – bu ölkənin pasportu ilə vizasız giriş mümkün olan istiqamətlərin sayı 6 ölkə azalıb.
Asiya ölkələrinin mövqeyi güclənir
20 il əvvəl pasport reytinqində əsas liderlər ABŞ, Danimarka və Finlandiya idi. Həmin vaxt bu ölkələrin vətəndaşları təxminən 130 ölkəyə vizasız gedə bilirdi.
2026-cı ildə isə mənzərə dəyişib. Sinqapur ilk pilləyə yüksəlib, Yaponiya və Cənubi Koreya isə ən güclü pasportlar sırasında qərarlaşıb.
Bu dəyişiklik qlobal iqtisadi gücün və diplomatik təsirin tədricən yeni regionlara yayılmasını göstərir.
Güclü pasport və ölkənin sabitliyi arasında əlaqə
Henley & Partners-in araşdırmasına görə, ölkənin sülh göstəriciləri ilə pasportun gücü arasında müəyyən əlaqə mövcuddur. Dünyanın ən təhlükəsiz və sabit ölkələrinin bir çoxu eyni zamanda ən güclü pasportlara malikdir.
Sinqapur, Yaponiya, İsveçrə, İrlandiya, Avstriya, Portuqaliya, Finlandiya və Danimarka kimi ölkələr həm yüksək sabitlik, həm də geniş səyahət imkanları ilə seçilir.
Lakin bəzi ölkələr bu tendensiyadan fərqlənir. ABŞ, İsrail, Fransa, BƏƏ və Cənubi Koreya kimi dövlətlərdə pasportun gücü ölkənin diplomatik əlaqələri, iqtisadi çəkisi və beynəlxalq nüfuzu ilə daha çox bağlıdır.
Pasport artıq qlobal imkanların göstəricisidir
Ekspertlərin fikrincə, müasir dünyada güclü pasport yalnız səyahət rahatlığı deyil, həm də təhsil, iş, biznes və şəxsi təhlükəsizlik imkanları baxımından mühüm üstünlük hesab olunur.
Son 20 ilin göstəriciləri göstərir ki, beynəlxalq hərəkət azadlığı ölkələrin iqtisadi imkanları, diplomatik əlaqələri və qlobal inteqrasiyası ilə birbaşa əlaqəlidir.
