Ekspertlərin proqnozlarına görə, Avropada təbii qazın qiyməti ilin sonuna qədər 1 000 kubmetr üçün 1 200–1 600 dollar diapazonuna yüksələ bilər. Artıq oktyabrın 26-da Niderlandın TTF qaz habında noyabr fyuçerslərinin qiyməti müəyyən anlarda 1 133 dollara çataraq 2022-ci il dekabrın 21-dən bəri ən yüksək səviyyəni qeydə alıb.
Müqayisə üçün, sentyabr ayında qazın orta qiyməti 1 000 kubmetr üçün 897,1 dollar təşkil edib. Bu, avqust ayı ilə müqayisədə 20% artım deməkdir.
Avropa regionu qış mövsümünə son 15 ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ən aşağı qaz ehtiyatlarından biri ilə daxil olur.
“Gas Infrastructure Europe” (GIE) təşkilatının məlumatına görə, oktyabrın 25-i gününün sonuna Avropa İttifaqının yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi 74,92%, ehtiyatların həcmi isə təxminən 80,5 milyard kubmetr təşkil edib. Bu göstərici son 15 ilin müvafiq dövrü üçün ən aşağı səviyyə kimi qiymətləndirilir.
Ehtiyatlarla bağlı vəziyyəti nəzərə alan Avropa Komissiyası dekabrın 1-dək anbarların doldurulması üzrə rəsmi hədəfi 90%-dən 80%-ə endirib.
Analitiklər Avropada qaz qiymətlərinin yüksəlməsini əsasən Yaxın Şərqdəki münaqişə və Rusiyadan qaz idxalının dayandırılması ilə bağlı gözləntilərlə əlaqələndirirlər.
ABŞ-İran müharibəsi fonunda Hürmüz boğazından dəniz daşımalarının dayanması qlobal enerji bazarında ciddi təchizat problemləri yaradıb.
“S+Consulting” şirkətinin mütəxəssisi Pavel Petrovun qiymətləndirməsinə görə, Qətərdə illik ümumi istehsal gücü 12,8 milyon ton olan iki mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) istehsal xətti sıradan çıxıb. Bu, ölkənin ümumi istehsal gücünün təxminən 17%-nə bərabərdir. Petrovun bildirdiyinə görə, həmin xətlərin bərpası ən azı üç il çəkə bilər.
“Euler” analitik şirkətinin məlumatına əsasən, oktyabrın ortalarında Hürmüz boğazından heç bir LNG tankeri keçə bilməyib.
Avropa bazarına təsir göstərən digər amil Rusiya qazının idxalına qoyulması nəzərdə tutulan qadağalardır.
Aİ Şurasının yanvarın 26-da qəbul etdiyi reqlamentə əsasən, Rusiya LNG-sinin idxalının 2027-ci ilin əvvəlindən, boru kəməri ilə qaz idxalının isə həmin ilin payızından tamamilə dayandırılması nəzərdə tutulur.
Bu qərarla bağlı gözləntilər artıq qaz bazarındakı qiymətlərə təsir göstərir. Rusiyanın baş nazirinin müavini Aleksandr Novak bildirib ki, Avropa ölkələri məhdudiyyətlərin qüvvəyə minməsindən əvvəl Rusiya qazı alışlarını sürətləndiriblər. Onun sözlərinə görə, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında Avropa 12 milyon ton Rusiya LNG-si idxal edib.
“NOVATEK” şirkətinin İdarə Heyətinin sədri Leonid Mixelson bildirib ki, Rusiyadan Avropaya tədarük edilən qazın mövcud həcmlərini digər mənbələr hesabına qısa müddətdə tam əvəzləmək imkanları son dərəcə məhduddur.
Yaxın Şərqdəki logistika problemləri, LNG tədarükünə dair qeyri-müəyyənlik və qaz anbarlarındakı ehtiyatların aşağı səviyyədə olması Avropanın qış mövsümündə enerji təminatı ilə bağlı riskləri artırır. Bu amillər qaz qiymətlərinin ilin sonuna qədər yüksək səviyyədə qalmasına və daha da bahalaşmasına səbəb ola bilər.
MONETAR.AZ
