İran və ABŞ arasında gərginliyin yenidən artması fonunda dünya enerji ticarəti üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti yenidən zəifləyib.
Məlumata görə, ABŞ ötən həftə bu dəniz yoluna tətbiq etdiyi blokadanı bərpa edib. İran isə bazar ertəsi minalanmış marşrutdan keçməyə çalışan iki tankeri raketlərlə vurub. Hadisə nəticəsində bir ekipaj üzvü həlak olub.
İyun ayında tərəflər arasında əldə olunan razılaşmadan sonra boğazdan gəmi hərəkəti qismən bərpa edilmişdi. Bu isə neft qiymətlərinin sabitləşməsinə və bazarlarda sülh razılaşması ilə bağlı ümidlərin artmasına səbəb olmuşdu. Lakin son hadisələr bu tendensiyanın dəyişə biləcəyini göstərir.
Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) məlumatına əsasən, iyun və iyul aylarında Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı artsa da, bu göstərici 2026-cı ilin əvvəlində münaqişədən əvvəlki səviyyədən xeyli aşağı olub.
İyunun sonu və iyulun əvvəlində boğazdan gündə orta hesabla təxminən 25 gəmi keçib. Ötən ilin eyni dövründə isə bu rəqəm təxminən 100 gəmi təşkil edib. İyulun 13-dən 19-dək olan son məlumatlara görə, gündəlik keçidlərin sayı orta hesabla 10-a qədər azalıb.
Hörmüz boğazından keçən gəmilərin 50-60 faizini neft və mayeləşdirilmiş qaz daşıyan tankerlər təşkil edir. Bu isə boğazın qlobal enerji ticarətindəki strateji rolunu göstərir.
Gərginlik fevralın 28-də ABŞ və İsrail qüvvələrinin İrana qarşı birgə zərbələrindən sonra daha da artıb. İran buna cavab olaraq körfəzdə bir sıra gəmilərə hücum edib və keçidlərə məhdudiyyətlər yaradıb. Bir çox kommersiya gəmisi böhranın həllini gözləyərək boğazın kənarında dayanmağa məcbur olub.
Hörmüz boğazı dünyanın ən mühüm dəniz keçidlərindən biri hesab olunur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, 2025-ci ildə gündə orta hesabla 20 milyon barel xam neft və neft məhsulları bu marşrutla daşınıb. İraq, Küveyt, Qətər və Bəhreyn kimi ölkələr neft ixracında bu boğazdan ciddi şəkildə asılıdır.
Bundan əlavə, Körfəz ölkələrindən böyük həcmdə mayeləşdirilmiş təbii qazın daşınması da bu dar keçiddən həyata keçirilir. Buna görə Hörmüz boğazı qlobal enerji bazarları və qiymət sabitliyi üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
MONETAR.AZ
