Avropa Mərkəzi Bankının (AMB/ECB) prezidenti Kristin Laqard, ABŞ və İran arasında əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəs razılaşmasını və qlobal enerji loqistikasının mərkəzi arteriyası olan Hörmüz boğazının dəniz daşımaları üçün yenidən açılması perspektivini müsbət qiymətləndirib. "France Culture" radiosunun efirində çıxış edən Laqard, yaxın günlərdə tərəflər arasında rəsmi qarşılıqlı anlaşma memorandumunun imzalanmasının Avropa və qlobal iqtisadiyyat üçün çox mühüm regional rahatlama siqnalı olacağını vurğulayıb.
“Əgər bu məlumat yaxın günlərdə real addımlarla və memorandumun imzalanması ilə təsdiqlənərsə, bu yaxşı xəbərdir. Biz bunu yalnız alqışlaya bilərik”, — deyə AMB rəhbəri bildirib. Lakin təcrübəli maliyyəçi mərkəzi banklara xas olan ehtiyatlı ritorikanı qoruyaraq xəbərdarlıq edib ki, geosiyasi böhran tamamilə sovuşmayıb. Laqardın sözlərinə görə, fundamental problem — uranın zənginləşdirilməsi məsələsi hələ də fundamental şəkildə müzakirə edilməli, tərəflər arasında uzlaşdırılmalı və hüquqi baxımdan məcburi olan rəsmi saziş formasında təsbit olunmalıdır.
Hörmüz boğazı qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükü üçün dünyadakı ən kritik dəniz keçididir. Münaqişə səbəbindən bu boğazın fəaliyyətinin məhdudlaşması birbaşa enerji birjalarında xam neftin qiymətini kəskin qaldırır, sığorta və logistika xərclərini (freight rates) baha edir ki, bu da Avropa kimi xarici enerjidən asılı regionlar üçün birbaşa idxal inflyasiyası yaradır.
Kristin Laqardın "hekayə hələ bitməyib" xəbərdarlığı investisiya bazarlarını həddindən artıq optimizmdən qorumaq məqsədi daşıyır. Müvəqqəti atəşkəs dəniz logistikasını bərpa etsə də, İranın nüvə proqramı və uranın zənginləşdirilməsi limitləri üzrə yekun və uzunmüddətli saziş imzalanmayana qədər hərbi gərginliyin istənilən an yenidən alovlanma riski mövcuddur.
Maliyyə tənzimləyicisi olaraq AMB üçün Hörmüzün açılması daxili istehlakçı qiymətləri indeksinin (CPI) sabitləşməsinə kömək edən amildir. Enerji daşıyıcılarının ucuzlaşması Avrozonada təklif tərəfli inflyasiya şokunu (supply-side shock) zəiflədir və mərkəzi bankın faiz dərəcələrini normalizasiya etməsinə, iqtisadi artımı dəstəkləmək üçün daha çevik manevrlər etməsinə şərait yaradır.
Atəşkəs memorandumunun real addımlarla təsdiqlənməsi Almaniya, Fransa və İtaliya kimi Avropa sənaye nəhənglərinin istehsalat xərclərini azaldacaq. Logistik təhlükəsizliyin təmin olunması tədarük zəncirlərini (supply chains) optimallaşdırır, korporativ mənfəət marjalarını qoruyur və Avropa birjalarında (Stoxx 600) resessiya qorxusunu neytrallaşdırır.
MONETAR.AZ
