Böyük Britaniyanın iqtisadiyyatı 2026-cı ilin sentyabr ayında proqnozlardan daha sürətli böyüyüb. Bu göstərici bəzi iqtisadçıların İngiltərə Bankının dekabr ayında uçot faiz dərəcəsini yenidən artıracağı ilə bağlı gözləntilərini gücləndirib. Bununla yanaşı, digər ekspertlər süni intellekt sahəsindəki yüksəlişin və istehlak xərclərinin dayanıqlığının enerji ödənişlərində gözlənilən kəskin artım fonunda uzun müddət davam etməyəcəyini düşünürlər.
Sentyabrda ölkənin ümumi daxili məhsulu (ÜDM) avqust ayı ilə müqayisədə 0,2% artıb. Halbuki analitiklər iqtisadi artımın qeydə alınmayacağını proqnozlaşdırırdılar. Tikinti sektorunda istehsal həcmi ardıcıl dörd aylıq azalmadan sonra 0,8% yüksəlib. Xidmət və sənaye sahələrində isə artım 0,2% təşkil edib.
Üçüncü rübdə ÜDM əvvəlki rüblə müqayisədə 0,7% artaraq İngiltərə Bankının proqnozlarına uyğun nəticə göstərib.
Capital Economics şirkətinin iqtisadçısı Rut Qreqorinin fikrincə, açıqlanan göstəricilər dekabr ayında faiz artımı ehtimalını yüksəldir. Bu baş verərsə, Mərkəzi Bank iki iclas ardıcıl olaraq faiz dərəcəsini artırmış olacaq.
Financial Markets Online şirkətinin direktoru Semuel Fuller isə xatırladıb ki, İngiltərə Bankı ötən həftə üç ildən artıq müddətdə ilk dəfə baza faiz dərəcəsini yüksəldib. Onun sözlərinə görə, yeni iqtisadi göstəricilər tənzimləyicinin artım templəri ilə bağlı narahatlığını azaltmasına və diqqətini inflyasiya ilə mübarizəyə yönəltməsinə şərait yaradır. Mərkəzi Bankın proqnozlarına əsasən, inflyasiya 2027-ci ildə 4,9%-ə çata bilər.
ING bankının iqtisadçısı Ceyms Smit fevral ayında daha bir faiz artımı gözləyir. O hesab edir ki, gələn ilin yayına qədər inflyasiya təzyiqləri zəifləyərsə, İngiltərə Bankı 2027-ci ilin sonuna, ən gec isə 2028-ci ilin əvvəlinə doğru faizləri azaltmağa başlaya bilər.
Ev təsərrüfatlarının real gəlirlərinə təzyiqlərə baxmayaraq, istehlak xərcləri üçüncü rübdə 0,6% artıb. Rut Qreqori bu dinamikanı ailələrin borclanmanı artırmaq və yığımlarını azaltmaq hesabına enerji daşıyıcılarının bahalaşmasının təsirini yumşaltmağa çalışması ilə izah edib.
ING analitikləri yanvar ayında kommunal xidmətlər üzrə ödənişlərin təxminən 25% artacağını gözləyirlər. Bu səbəbdən onların fikrincə, ev təsərrüfatlarının əlavə xərc yükü qarşısında istehlak xərclərini indiki səviyyədə saxlaması çətin olacaq.
İqtisadi artımın mühüm hissəsi texnologiya ilə əlaqəli sahələrin hesabına formalaşıb. Kompüter proqramlaşdırılması, informasiya xidmətləri və elektronika istehsalı ölkənin ümumi iqtisadi buraxılışının cəmi 4%-ni təşkil etsə də, üçüncü rübdə qeydə alınan artımın təxminən 21%-ni təmin edib.
Şirkətlərin süni intellekt texnologiyalarına marağının artması investisiya fəallığına da müsbət təsir göstərib. Belə ki, biznes investisiyaları rüb ərzində 0,4% yüksəlib. Bu, 2022-ci ilin əvvəlindən bəri qeydə alınan ən güclü üçaylıq göstəricidir.
ING analitikləri İT və peşəkar xidmətlər sektorlarının iqtisadi buraxılışda 14% paya malik olmasına baxmayaraq, illik iqtisadi artımın yarısını təmin etdiyini bildirirlər. Bununla belə, avqust və sentyabr aylarında İT sektorunda istehsal həcmi azalıb, sentyabrda isə peşəkar xidmətlər sahəsində də artım tempi nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləyib.
Capital Economics şirkətində iqtisadi yüksəlişin davamlılığına ehtiyatla yanaşırlar. Analitiklərin proqnozuna görə, gələn il inflyasiya 4%-dən yüksək səviyyədə qala bilər. Şirkət dördüncü rübdə ÜDM-in 0,2%, 2027-ci ildə isə 1% artacağını gözləyir. Bununla yanaşı, risklərin daha yüksək artım göstəriciləri istiqamətində olduğu da qeyd olunur.
Deutsche Bankın Böyük Britaniya üzrə baş iqtisadçısı Sancay Racanın sözlərinə görə, ölkə iqtisadiyyatı ilin əvvəlindən 1,8% böyüyüb. Bu, pandemiyadan sonrakı bərpa dövrü istisna olmaqla, ilk üç rüb üzrə ən yaxşı nəticədir. İqtisadçı bu göstəricilər fonunda bankın 2026-cı il üçün iqtisadi artım proqnozunu yüksəldə biləcəyini bildirib.
MONETAR.AZ
