Qlobal bazarlarda neftin qiymətinin böhrandan əvvəlki səviyyəyə qayıtmasına baxmayaraq, Böyük Britaniyada inflyasiya təzyiqi 2026-cı ilin sonunadək yüksək qalmaqda və artmaqda davam edəcək.
İsveçrənin nüfuzlu UBS bankının dərc etdiyi son analitik hesabatda Böyük Britaniya iqtisadiyyatı ilə bağlı mühüm xəbərdarlıq yer alıb. Sənədə əsasən, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpa olunması xam neft qiymətlərini kəskin aşağı salsa da, bu amil daxili istehlak bazarında qiymətlərin "soyumasına" kifayət etməyəcək.
Britaniya Milli Statistika İdarəsinin (ONS) son rəsmi rəqəmlərinə görə, ölkədə illik inflyasiya may ayında da 2,8% səviyyəsində dəyişməz qalıb. Eyni dövrdə Brent markalı neftin bir bareli təxminən 72 dollara enərək Fars körfəzi böhranından əvvəlki – 27 fevral 2025-ci il tarixinədək olan mövqelərinə geri çəkilib.
UBS analitikləri xammal ucuzlaşsa da, piştaxtalardakı qiymətlərin baha qalmasını bir neçə fundamental faktorla izah edirlər:
-
Maya Dəyərində Xammalın Payı Azdır: İstehlak məhsullarının son satış qiyməti birbaşa birja kotirovkalarından asılı deyil. Məhsulun dəyərinin əsas hissəsini əməkhaqqı fondu, daxili istehsal xərcləri, logistika, marketinq və vergilər təşkil edir.
-
Şirkətlərin Mənfəət Marjasını Qorumaq İstəyi: Neft bahalaşanda şirkətlər müştəri itirməmək üçün öz marjalarını sıxaraq qiymət artımını bazara gecikmə ilə ötürürlər. Lakin neft ucuzlaşanda vəziyyət tərs fırlanır: biznes subyektləri keçmiş dövrün zərərlərini kompensasiya etmək və mənfəətliyini bərpa etmək üçün son istehlak qiymətlərini qəsdən yüksək səviyyədə saxlayırlar.
Fars körfəzində hərbi-siyasi gərginliyin tamamilə səngiməsi və enerji daşıyıcılarının ucuzlaşmasına baxmayaraq, bu şokun Britaniya iqtisadiyyatına vurduğu dalğavari mənfi təsirlər hələ uzun müddət özünü büruzə verəcək.
Mövcud makroiqtisadi konyuktura ölkənin mərkəzi bankının siyasətinə də birbaşa təsir edir. UBS strateqləri bildirirlər ki, Böyük Britaniyada iqtisadi artım gözləniləndən zəif olacaq.
Lakin inflyasiya risklərinin (xüsusilə xidmət sektorundakı inflyasiyanın) hələ də aktiv olması səbəbindən, bu zəifləmə İngiltərə Bankının (BoE) yaxın perspektivdə faiz dərəcələrini endirməsi üçün kifayət etməyəcək. Tənzimləyici qurumun pul-kredit siyasətini sərt (restrictive) zonada saxlamağa üstünlük verəcəyi gözlənilir.
MONETAR.AZ
