"Ziraat Bank Azərbaycan" ASC 2026-cı ilin birinci yarısını mənfəətlə başa vursa da, açıqlanan rəsmi maliyyə hesabatı bankın sürətli genişlənmə strategiyasının ciddi risklərlə müşayiət olunduğunu göstərir. Aktivlərini və depozit portfelini rekord templərlə böyüdən bank, eyni zamanda son illərin ən kəskin problemli kredit artımı ilə qarşı-qarşıyadır.
Mənfəət artır, lakin səmərəlilik sual altındadır
Bankın açıqladığı maliyyə göstəricilərinə əsasən, 2026-cı ilin ilk altı ayı "Ziraat Bank Azərbaycan" üçün mənfəətli olub. Hesabat dövründə bankın xalis mənfəəti 11,591 milyon manat təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14,4 faiz çoxdur. Eyni zamanda, əməliyyat gəlirləri 53,8 faiz yüksəlib və 68,886 milyon manata çatıb.
Lakin hesabatın daha detallı təhlili göstərir ki, gəlirlərlə yanaşı xərclər də demək olar eyni sürətlə artıb. Belə ki, əməliyyat xərcləri 50,7 faiz yüksələrək 43,485 milyon manata çatıb. Xərclərin gəlirlərlə paralel şəkildə böyüməsi bankın daxili idarəetmə mexanizmlərinin və struktur səmərəliliyinin gələcək dayanıqlılığı ilə bağlı müəyyən suallar yaradır.
Əsas təhlükə: vaxtı keçmiş kreditlərdə "partlayış"
Hesabatın ən diqqətçəkən və narahatlıq doğuran hissəsi kredit portfelinin keyfiyyətində müşahidə olunan pisləşmədir. Son bir il ərzində bankın xalis kredit portfeli 32 faiz artaraq 810,701 milyon manata yüksəlib. Bununla yanaşı, vaxtı keçmiş, yəni problemli kreditlərin həcmi daha sürətli artaraq 83,1 faiz yüksəlib və 117,634 milyon manata çatıb.
Bu dinamika göstərir ki, problemli kreditlərin artım sürəti ümumi kredit portfelinin artım tempini təxminən 2,6 dəfə üstələyib. Başqa sözlə, bankın müştərilərə verdiyi hər 100 manatlıq kreditin təxminən 14,5 manatı artıq vaxtı keçmiş borclardan ibarətdir. Bu isə kredit risklərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəldiyini göstərən ciddi siqnaldır.
Ehtiyatlar mənfəəti "yeyir"
Kredit portfelində risklərin artması bankın ehtiyat siyasətinə də birbaşa təsir edib. Gözlənilən zərərlərin qarşılanması məqsədilə ayrılan xüsusi ehtiyatlar cari ilin ilk yarısında kəskin şəkildə artaraq ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,15 dəfə yüksəlib və 10,927 milyon manat təşkil edib.
Bu fakt göstərir ki, bankın əldə etdiyi əməliyyat mənfəətinin mühüm hissəsi artıq kredit risklərinin kompensasiya edilməsinə yönəldilir. Nəticədə, mənfəət göstəriciləri nominal olaraq artsa da, real gəlirlilik potensialı məhz artan risklər səbəbindən məhdudlaşır.
Balans böyüyür, risk güclənir
2026-cı il iyulun 1-nə olan vəziyyətə görə, "Ziraat Bank Azərbaycan"ın aktivləri illik müqayisədə 46 faiz artaraq 1,56 milyard manata çatıb. Bankın öhdəlikləri isə daha yüksək templə – 50 faiz artaraq 1,38 milyard manat olub.
Depozit portfeli də əhəmiyyətli genişlənmə nümayiş etdirib. Belə ki, bankda cəlb edilmiş depozitlərin həcmi 52,9 faiz artaraq 866,632 milyon manata yüksəlib. Bu artım həm əhalinin, həm də biznes sektorunun banka olan etimadının davam etdiyini göstərir.
Lakin hesabat eyni zamanda onu da göstərir ki, cəlb edilən bu vəsaitlərin kreditləşməyə yönəldilməsi zamanı risklərin idarə olunması istənilən səviyyədə deyil. Kredit portfelində problemli borcların sürətlə artması məhz risk menecmenti baxımından bankın qarşısında ciddi çağırışların yarandığını ortaya qoyur.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin ilk yarısının maliyyə nəticələri göstərir ki, "Ziraat Bank Azərbaycan" ASC kəmiyyət baxımından sürətlə böyüyən, lakin keyfiyyət baxımından risklərin artdığı bir mərhələyə daxil olub. Aktivlərin, kredit portfelinin və depozitlərin rekord templərlə genişlənməsi bankın bazar mövqeyinin gücləndiyini göstərsə də, problemli kreditlərin 83,1 faiz artması bu inkişafın dayanıqlılığı ilə bağlı ciddi suallar yaradır.
MONETAR.AZ
