Qazaxıstan Prezidenti Qasım-Jomart Tokayevin Almaniyaya üçgünlük rəsmi səfəri çərçivəsində ümumi dəyəri 1,8 milyard avro olan layihələr üzrə razılaşmalar əldə edilib. Səfər Berlinin xammal, enerji və tranzit sahələrində Qazaxıstanla əməkdaşlığı genişləndirmək və Çindən asılılığı azaltmaq strategiyasının mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Tokayev sentyabrın 28-də Berlində səfərinə başlayıb. Ertəsi gün Almaniya prezidenti Frank-Valter Ştaynmayyer və kansler Fridrix Merts ilə görüşlər keçirilib. Tərəflər birgə bəyannamə qəbul edib, biznes dairələri ilə görüşlər keçirilib və bir sıra kommersiya sənədləri imzalanıb.
Səfər çərçivəsində xammal hasilatı, energetika, nəqliyyat və logistika sahələrində 37 ikitərəfli layihə hazırlanıb, 30-dan çox kommersiya sənədi imzalanıb.
Razılaşmalar çərçivəsində Almaniyanın Rhenus şirkətinin Aqtau limanında multimodal logistika habının yaradılmasında iştirakı nəzərdə tutulur.
Deutsche Bahn Qazaxıstan istehsalçılarına Almaniya bazarına qatar təkərlərinin tədarükü üçün zəruri sertifikatlaşdırmadan keçməyi təklif edib.
Wilo şirkəti Qazaxıstanda nasosların yığılması ilə yanaşı, Alatau şəhərində regional xidmət mərkəzi yaradacaq. D.A.R. Metall isə metalların və tullantıların təkrar emalı layihəsini müzakirə edir.
Əməkdaşlığın təhsil və elm sahəsini də əhatə etməsi planlaşdırılır. 2027-ci ildə Qazaxıstanda region üzrə ilk Alman tətbiqi elmlər institutunun (Fraunhofer) açılması nəzərdə tutulur. Bundan əlavə, Almatıda Qazax-Alman Universitetinin yeni kampusu, Astanada isə məktəb tikilməsi planlaşdırılır.
Qazaxıstanla Avropa İttifaqı arasında vizasız və ya sadələşdirilmiş viza rejiminə dair danışıqların yekunlaşdığı bildirilsə də, müvafiq saziş hələ qüvvəyə minməyib.
Almaniyanın Qazaxıstana marağının əsas səbəblərindən biri kritik xammal mənbələrinin şaxələndirilməsidir. Berlində Çindən nadir torpaq elementləri və digər strateji resurslardan asılılığın azaldılması prioritet istiqamətlərdən biri hesab olunur.
2025-ci ildə Çinin volfram və digər resursların ixracına nəzarəti sərtləşdirməsi Avropa ölkələrini alternativ tədarük mənbələri axtarmağa sövq edib.
Qazaxıstan Avropanın ehtiyac duyduğu 34 növ kritik resursdan 21-ni hasil edir. Bunlar arasında litium, silisium, kobalt, niobium, volfram və mis kimi xammallar var.
Enerji sahəsində də Qazaxıstan Avropa üçün əhəmiyyətli tərəfdaşdır. Ölkə Aİ-nin idxal etdiyi neftin təxminən 13%-ni, uranın isə 20%-ni təmin edir.
2025-ci ildə Rusiyadan yan keçən Transxəzər marşrutu vasitəsilə Almaniyaya 10 milyon tondan çox neft nəql edilib. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında həmin marşrut üzrə yükdaşımaların 22%, Şərq-Qərb tranzitinin isə 55% artdığı bildirilir.
Astana üçün əməkdaşlığın əsas məqsədlərindən biri iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və ölkənin yalnız xammal tədarükçüsü deyil, daha yüksək əlavə dəyər yaradan sənaye iqtisadiyyatına çevrilməsidir.
Bu baxımdan Almaniya kapitalının və texnologiyalarının cəlb edilməsi Qazaxıstanın sənaye, logistika, təkrar emal və enerji sektorlarının inkişafı üçün mühüm istiqamətlərdən biri kimi təqdim olunur.
Beləliklə, iki ölkə arasında yeni razılaşmalar yalnız 1,8 milyard avroluq layihələr paketi ilə məhdudlaşmır. Əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini kritik xammal, enerji, tranzit, sənaye və texnologiya sahələrində uzunmüddətli tərəfdaşlığın genişləndirilməsi təşkil edir.
MONETAR.AZ
