Qlobal iqtisadiyyatda bir çox ölkənin borc bataqlığında boğulduğu bir dövrdə, Azərbaycan tamamilə fərqli bir yol seçib. Hökumətin qarşıya qoyduğu əsas hədəf xarici borcun Ümumi Daxili Məhsuldakı (ÜDM) payını minimuma endirməkdir. Bəs bu rəqəmlər real iqtisadiyyat üçün nə ifadə edir?
Məqsəd xarici borcu 10%-in altına salmaqdır.
Son illərin statistikası göstərir ki, Azərbaycanın birbaşa xarici dövlət borcu davamlı olaraq azalma meylindədir. Hazırda ölkənin xarici borcu təxminən 6,5 milyard dollar civarındadır ki, bu da ÜDM-in 10%-nə yaxın bir göstəricidir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, inkişaf etmiş ölkələrdə bu rəqəm çox vaxt 100%-i keçir.
Bəs niyə Azərbaycan borclarını qaytarmağa tələsmir?
Azərbaycanın bu mühafizəkar siyasəti bir neçə strateji amillə bağlıdır:
-
Maliyyə Müstəqilliyi: Xarici borcun az olması ölkənin beynəlxalq kredit təşkilatlarından asılılığını minimuma endirir.
-
Valyuta Rezervlərinin Gücü: Azərbaycanın qızıl-valyuta ehtiyatları xarici borcumuzu bir neçə dəfə üstələyir. Bu, ölkənin istənilən an öz öhdəliklərini yerinə yetirə biləcəyinə dair "təhlükəsizlik yastığı" yaradır.
-
Daxili Borclanmaya Keçid: Hökumət xarici borcu azaltmaqla yanaşı, daxili maliyyə bazarını canlandırmaq üçün daxili borclanmaya (dövlət istiqrazlarına) üstünlük verir.
Burada əsl təhlükə Dövlət zəmanətli borclardır.
İqtisadçılar qeyd edirlər ki, təkcə birbaşa dövlət borcuna deyil, həm də dövlət müəssisələrinin (SOCAR, "Azərbaycan Dəmir Yolları" və s.) xarici öhdəliklərinə diqqət yetirilməlidir. Bu qurumların xarici bazarlardan cəlb etdiyi vəsaitlər "ümumi xarici borc" strukturunda mühüm yer tutur. Dövlətin bu borclara zəmanət verməsi, həmin öhdəliklərin də ciddi nəzarətdə saxlanılmasını zəruri edir.
Dünya təcrübəsində xarici borcun ÜDM-in 40%-nə qədər olması təhlükəsiz limit hesab olunur. Azərbaycanın bu göstəricini 10% ətrafında saxlaması onu regionun və dünyanın ən az borcu olan ölkələrindən birinə çevirir.
Nəticə etibarilə, borcun az olması dövlət büdcəsinin faiz ödənişləri altında əzilməsinin qarşısını alır və həmin vəsaitlərin sosial layihələrə, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına yönəldilməsinə imkan yaradır.
MONETAR.AZ
