Süni intellekt sektorunda xərclərin sürətlə artması və iri texnologiya şirkətlərinin yeni maliyyə mənbələri axtarması kapital bazarlarında narahatlığı gücləndirir. “Meta” şirkəti ötən həftə bildirib ki, “Alphabet” və “SpaceX” kimi şirkətlərin son kapital cəlbetmə raundları, eləcə də “Anthropic” və “OpenAI” tərəfindən gözlənilən maliyyələşmə bazarda rəqabəti kəskinləşdirir. Bu vəziyyət süni intellektə yönəlmiş iddialı investisiya planlarını maliyyələşdirmək üçün kifayət qədər kapitalın olub-olmayacağı ilə bağlı suallar yaradır.
“Meta”nın ötən çərşənbə günü açıqladığı hesabatda şirkətin gəlirinin illik müqayisədə 26% artaraq 64,6 milyard dollara çatdığı bildirilib. Bununla belə, sərbəst pul axını mənfi 2,1 milyard dollar təşkil edib.
Şirkət 2026-cı il üçün kapital xərcləri proqnozunun aşağı həddini artıraraq diapazonu 135–145 milyard dollara çatdırıb. Bundan əlavə, gələcəkdə kapital cəlbini asanlaşdırmaq məqsədilə səsvermə hüququ olmayan yeni səhm sinfinin buraxıldığını elan edib.
İri şirkətlərin rəhbərləri də maliyyə resurslarına çıxışla bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. “Broadcom”un rəhbəri Xok Tan kapitalın süni intellektin inkişafını məhdudlaşdıran əsas amilə çevrilə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. “BlackRock”un rəhbəri Larri Fink isə kapital uğrunda rəqabətin karyerası ərzində müşahidə etdiyi ən kəskin səviyyəyə çatdığını bildirib.
“Nvidia”nın rəhbəri Censen Xuanq da “neo-bulud” provayderlərindən gələn tələbin son dərəcə yüksək olduğunu, lakin bu tələbi qarşılamaq üçün kapitalın çatışmadığını vurğulayıb.
Kapitalın əlçatanlığı ilə bağlı narahatlıqlar texnologiya səhmlərində kəskin enişlə müşayiət olunub. “Nvidia”nın səhmləri 4,4%, “CoreWeave”in səhmləri 10,1%, “Lam Research”in səhmləri isə 11,8% ucuzlaşıb. “iShares Semiconductor” ETF-i (SOXX) 6,8% geriləyib.
“Nasdaq” indeksi 2,6% azalaraq son dörd ayın ən zəif gündəlik nəticəsini göstərib.
Bununla belə, “Yardeni Research”ün məlumatları kapitalın səhm bazarını tamamilə tərk etmədiyini, müəyyən dərəcədə başqa seqmentlərə yönəldiyini göstərir.
Belə ki, “S&P 500” indeksinin şirkətlərin bərabər çəkisi əsasında hesablanan versiyası 0,7% artıb. Bazar kapitallaşmasına görə çəkiləndirilən əsas indeks isə 1,2% azalıb. “Dow Jones” 0,02%, “Russell 2000” isə 0,11% yüksəlib.
İstiqraz bazarında da gəlirliliklər aşağı düşüb. İkiillik ABŞ Xəzinədarlıq istiqrazlarının gəlirliliyi 4,64%-ə enib, 10 illik istiqrazların gəlirliliyi isə son bir ayda ilk dəfə 5%-dən aşağı düşüb.
“Yardeni Research” analitiklərinin fikrincə, bazardakı bu dinamika investorların kapitala çıxışın məhdudlaşmasının süni intellekt infrastrukturunun inkişaf tempini zəiflədə biləcəyindən narahat olduqlarını göstərir.
Bununla yanaşı, analitiklər maliyyələşmə şərtlərinin sərtləşməsini sektor üçün müsbət amil kimi də qiymətləndirirlər. Onların fikrincə, kapitalın daha çətin əldə olunması şirkətləri vəsaitlərdən səmərəli istifadə etməyə sövq edə, həddindən artıq və səmərəsiz xərcləmə riskini azalda bilər.
İri texnologiya şirkətlərinin süni intellekt sahəsinə yönəltdiyi investisiyaların yaxın illərdə daha da artacağı gözlənilir.
Proqnozlara əsasən, “Amazon”, “Alphabet”, “Meta”, “Microsoft” və “Oracle” şirkətlərinin 2026-cı ildə ümumi kapital xərcləri təxminən 780 milyard dollar təşkil edə bilər. 2027–2030-cu illərdə isə bu şirkətlərin süni intellektlə bağlı xərclərinin hər il 1 trilyon dolları ötəcəyi ehtimal olunur.
“Yardeni Research” analitikləri hesab edirlər ki, bu miqyasda investisiyaların davam etdirilməsi iri texnologiya şirkətlərinin maliyyə dayanıqlığından asılı olacaq. Onların sərbəst pul axınları, güclü balans hesabatları və kapital bazarlarına birbaşa çıxış imkanları süni intellektə böyük həcmli vəsait yatırmağa davam etmələrinə şərait yarada bilər.
MONETAR.AZ
