Lafboro Universitetinin fizikləri düyü dənəsi ölçüsündə mikroçip əsasında yeni sistem hazırlayıblar. Qurğu dəqiq bölünmüş işıq tezlikləri spektri yaradır və bu tezlikləri eyni vaxtda bir neçə yüksək tezlikli millimetrlik dalğa siqnalına çevirməyə imkan verir.
Tədqiqatçıların fikrincə, texnologiya gələcək 6G şəbəkələrində, radar sistemlərində, yüksək dəqiqlikli vaxtölçmə və sinxronizasiya qurğularında, eləcə də peyk texnologiyalarında istifadə oluna bilər. Araşdırmanın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc edilib.
Texnologiyanın əsasını mikroqaraqan (microcomb) təşkil edir. Bu sistem insan gözünə görünməyən göyqurşağını xatırladan, bərabər intervallarla yerləşən çoxsaylı işıq tezliklərindən ibarət spektr yaradır.
Adətən mikroqaraqan lazer və işığın dövr etdiyi mikrorezonatordan istifadə etməklə formalaşdırılır. Lakin Lafboro Universitetinin alimləri mikrorezonatoru işığı davamlı şəkildə çipə qaytaran optik-lifli konturla birləşdiriblər. Bu yanaşma xarici təsirlər zamanı belə tezlik spektrinin sabitliyini qorumağa imkan verir.
Sistemdə ayrı-ayrı tezlikləri gücləndirmək və ya zəiflətmək də mümkündür. Daha önəmlisi isə işıq siqnalının dəqiqliyi və sabitliyi onun millimetrlik dalğalara çevrilməsindən sonra da saxlanılır.
Yaradılan texnologiya bir neçə tezlikdən eyni vaxtda istifadə etməyə imkan verdiyindən, onların hər biri ayrıca rabitə kanalı kimi fəaliyyət göstərə bilər. Bu isə gələcəkdə məlumat ötürmə qabiliyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasına şərait yarada bilər.
Millimetrlik dalğalar geniş tezlik diapazonu və yüksək həcmdə məlumat ötürmək imkanına görə 6G texnologiyalarının perspektivli komponentlərindən biri hesab olunur. Onlardan rabitə ilə yanaşı, radar, spektroskopiya və astronomik müşahidələrdə də istifadə etmək mümkündür.
Dəqiq tezliklərin generasiyası həmçinin kvant naviqasiyası, mövqetəyinetmə və yüksək dəqiqlikli sinxronizasiya tələb edən digər sistemlər üçün əhəmiyyət daşıyır.
Mikroçipin özü cəmi düyü dənəsi ölçüsündə olsa da, hazırkı sistem bütövlükdə laboratoriya masasını tutur.
Alimlər növbəti mərhələdə qurğunu kiçik qutu ölçüsünə qədər miniatürləşdirməyi və enerji sərfiyyatını azaltmağı planlaşdırırlar. Bu məqsədlərə nail olunarsa, texnologiyanın real rabitə və digər yüksək dəqiqlikli tətbiqlərə inteqrasiyası daha mümkün ola bilər.
MONETAR.AZ
