“Bernstein” investisiya şirkətinin analitiklərinə görə, istehlakçılar üçün nəzərdə tutulan süni intellekt (AI) agentlərinin geniş yayılması elektron ticarət, ödəniş sistemləri və maliyyə xidmətləri sektorunda köklü dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Bununla belə, yeni bazar modelinin necə formalaşacağı mövcud iri şirkətlərin bu texnologiyaya reaksiyasından birbaşa asılı olacaq.
İstifadəçilərin adından məhsulları və təklifləri müqayisə edən, telefon zəngləri edən, məktublar göndərən, formaları dolduran, abunəlikləri ləğv edən və danışıqlar aparan “Muse” kimi xidmətlərin populyarlaşması istehlakçı süni intellekti sahəsində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Paralel olaraq, “OpenAI” “Dots” platformasını işə salıb, “Google” isə “Spark” sistemini təkmilləşdirir.
Böyük şirkətlərin yeni texnologiyaya münasibəti fərqlidir.
-
“Amazon” — İcazəsiz məlumat toplanması və təhlükəsizlik risklərini əsas gətirərək “Muse” agentini istifadəyə verildikdən iki həftə sonra bloklayıb.
-
Digər iri şirkətlər — “Shopify”, “Walmart”, “Best Buy”, “Gap”, “Sephora”, “Wayfair”, “Expedia” və “Instacart” kimi brendlər alış-veriş və sifarişlərin rəsmiləşdirilməsi sahəsində “Muse” ilə tərəfdaşlıq sazişləri bağlayıblar.
-
Ödəniş sistemləri — Əməliyyatların həyata keçirilməsi üçün “Stripe Link”, birdəfəlik virtual kartlar və ya “Shop Pay” istifadə olunur. “PayPal” inteqrasiyası elan edilib, “Meta” isə tranzaksiyalar üçün komissiya haqqı tətbiq etməyi planlaşdırır.
Analitiklər hesab edirlər ki, platformalar AI agentlərinə tam qadağa qoymaq əvəzinə, onlara seçmə giriş imkanı verəcəklər. Hazırda bu xidmətlər əsasən internet səhifələrini nəzərdən keçirir və sifarişləri istifadəçinin təsdiqinə hazırlayır. Bununla yanaşı, pərakəndə satış şirkətləri ilə birbaşa API bağlantılarının hazırlanması istiqamətində də işlər davam edir.
“Cloudflare” şəbəkə infrastrukturunun məlumatlarına görə, AI agentlərindən gələn sorğuların sayı il ərzində 1700%-dən çox artıb. Eyni zamanda, aktiv şəkildə skan edilən sahələrdə, o cümlədən pərakəndə ticarət və maliyyə xidmətləri sektorlarında real istifadəçi trafiki 40%-dək azalıb.
Bu dəyişikliklər fonunda platformaların daha güclü verifikasiya mexanizmləri, insanın məcburi iştirakı ilə təsdiq mərhələləri və qiymətlərə, eləcə də məhsul kataloqlarına fərqli giriş səviyyələri tətbiq edəcəyi gözlənilir.
AI agentlərinin populyarlığının artmasının əsas səbəblərindən biri mürəkkəb və vaxt aparan tapşırıqları sadələşdirməsidir. Bu texnologiyaların istifadə olunduğu əsas istiqamətlər arasında aşağıdakılar var:
-
Səyahətlərin planlaşdırılması: Amerikalı səyahətçilər aviabilet və otel bron etməzdən əvvəlki 45 gün ərzində orta hesabla 277 səhifəlik məzmuna baxır və bu prosesə təxminən 5 saat sərf edirlər. AI agentləri bu axtarış və müqayisə prosesini avtomatlaşdırmağa imkan verir.
-
Sənədləşmə: Sığorta, tibbi xidmətlər və təhsil ilə bağlı sənədlərin hazırlanması və rəsmiləşdirilməsi.
-
Ödəniş əməliyyatları: Silikon Vadisinin “Instinct” agentinin məlumatına görə, istifadəçilərinin 40%-i ilk üç həftə ərzində kredit kartını sistemə bağlayıb. Platformanın illik emal etdiyi əməliyyatların həcmi 1 milyard dollara çatıb və bunun yarısı səyahətlərin payına düşür.
“Bernstein” analitikləri yeni dövrdə xüsusilə ödəniş sistemlərinin və maliyyə infrastrukturunun inkişaf imkanlarına diqqət çəkirlər. AI agentlərinin istifadəçilər adından daha çox əməliyyat həyata keçirməsi ödənişlərin sayı və tezliyini artıra, yeni xidmətlərə tələbat yarada bilər.
“Visa” və “Mastercard” — Xırda alış-verişlər də daxil olmaqla, onlayn əməliyyatların ümumi sayının və tezliyinin artmasından faydalana bilərlər.
“Stripe”, “Adyen” və “Checkout” — Agent əsaslı ticarət üçün infrastruktur və xüsusi API həlləri təqdim edən prosessinq şirkətləri kimi əməliyyat həcmlərini artıra bilərlər.
“PayPal” — Təhlükəsizlik, fırıldaqçılıqdan müdafiə, əməliyyatların optimallaşdırılması, keşbek və mükafat proqramları vasitəsilə istifadəçi etibarını qorumağa çalışacaq.
“Affirm” və “Klarna” — İndi al, sonra ödə (BNPL) modelində fəaliyyət göstərən bu şirkətlər dinamik kredit qiymətləndirilməsi, müəyyən müştərilər üçün faizli maliyyələşdirmə və etibarlı müştərilər üçün faizsiz hissəli ödəniş imkanları vasitəsilə agent inteqrasiyalarından faydalana bilərlər.
AI agentlərinin inkişafı elektron ticarətdə yalnız alış-veriş prosesini deyil, ödənişlərin təşkili və maliyyə xidmətlərinin təqdim olunması mexanizmlərini də dəyişə bilər. İstehlakçının əvəzinə məhsul seçən, qiymətləri müqayisə edən və əməliyyatları həyata keçirən sistemlər şirkətlərdən texnoloji infrastrukturun yenilənməsini tələb edəcək.
Bununla belə, yeni ekosistemin inkişafı təhlükəsizlik, şəxsi məlumatların qorunması, əməliyyatlara nəzarət və istifadəçi etibarı kimi məsələlərin necə həll olunacağından asılı olacaq. Bu amillər AI agentlərinin geniş yayılma sürətinə və elektron ticarət bazarında gəlirlərin şirkətlər arasında necə bölüşdürüləcəyinə təsir göstərə bilər.
MONETAR.AZ
