Azərbaycanı ziyarət edən əcnəbi və yerli turistlərin paytaxt Bakıdan sonra ən çox üstünlük verdiyi regional istiqamətlər bəlli olub. Azərbaycan Gidlər Assosiasiyasının (ATGA) İdarə Heyətinin sədri Tural Musayevin verdiyi məlumata görə, ölkə turizminin regional liderləri Qəbələ və Şəki şəhərləridir.
Bu iki regionun aparıcı mövqeyə yüksəlməsinin əsas iqtisadi və logistik səbəbi inkişaf etmiş turizm infrastrukturu və şaxələndirilmiş nəqliyyat imkanlarıdır. Paytaxtdan Qəbələyə sürətli qatarla cəmi 3.5 saata çatmağın mümkün olması və rayonda beynəlxalq hava limanının fəaliyyət göstərməsi, hotellərin, iaşə obyektlərinin rəqabətədavamlılığı tələbatı stimullaşdıran əsas amillərdir.
Qəbələ regionu həm yay, həm də qış turizmi üçün universal infrastruktura malikdir. Sərnişinlər bura əsasən "Tufandağ" Qış-Yay Turizm Kompleksində xizək sürmək və kanat xətlərindən yararlanmaq, Yeddi Gözəl Şəlaləsini və Vəndam kəndini ziyarət etmək üçün gəlirlər. May-iyun aylarında lavanda tarlalarına təşkil olunan aqroturlar, ailələr üçün isə regionun ən böyük attraksion parkı "Qabaland" və yay aylarında keçirilən beynəlxalq musiqi və mürəbbə festivalları investorların və turistlərin diqqət mərkəzindədir.
Qədim İpək Yolunun mühüm mərkəzi olan Şəki özünün qədim karvansaraları, məscidləri və sənətkarlıq emalatxanaları ilə seçilir. Şəhərin tarixi mərkəzi və XVIII əsrə aid memarlıq şah əsəri olan Şəki Xan Sarayı UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilib. Region həmçinin unikal qastronomik brendləri — Şəki paxlavası və piti yeməyi, eləcə də hər il təşkil olunan "İpək Yolu" Beynəlxalq Musiqi Festivalı ilə yüksək gəlirli mədəniyyət turizmini təmsil edir.
ATGA rəhbərliyinin proqnozlarına görə, yaxın illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası ölkənin əsas turizm drayverlərindən birinə çevriləcək. Region özünün özünəməxsus təbiət landşaftı, müalicəvi turizm imkanları (Duzdağ) və zəngin tarixi-memarlıq abidələri ilə mövcud populyar marşrutlarla rəqabət apara biləcək potensiala sahibdir.
Azərbaycanın ən yüksək dağ kəndi olan Xınalıq özünəməxsus dili, adət-ənənələri və qədim türbələri ilə etno-turizmin mərkəzidir. Digər spesifik istiqamət isə keçmiş kolxoz sistemindən açıq səhmdar cəmiyyətə keçid edən İvanovka kəndidir. Burada turistlərin milli geyimlərlə qarşılanması və yerli istehsalat ənənələri unikal mühit yaratsa da, marşrutun turizm şirkətləri tərəfindən zəif təbliğ olunması fəaliyyət imkanlarını hələlik məhdudlaşdırır.
Turizm sektorunun şaxələndirilməsi, daxili və xarici sərnişin axınının regionlar üzrə paylanması iqtisadi effektivlik nöqteyi-nəzərindən mühüm indikatorları ortaya çıxarır. Qəbələ və Şəki oxu infrastruktur təminatının yüksək olması sayəsində hotellərin doluluq səviyyəsinə (occupancy rate) görə regionlar arasında ilk sıralarda bərarbər bölüşürlər. Bu zonada fəaliyyət göstərən iri hotel şəbəkələri və xidmət obyektləri daxili bazarda xidmət ixracını artırır.
Digər tərəfdən, Xınalıq və İvanovka kimi mədəni-milli qoruq statuslu kəndlərin logistik çətinlikləri və turizm agentlikləri tərəfindən paket halına az salınması bu sahədə hələ də böyük investisiya boşluqlarının (investment gaps) olduğunu göstərir. Etno-turizm və aqroturizm istiqamətlərinin kommersiyalaşdırılması regionlarda kiçik və orta sahibkarlığın (KOBİ) gəlirlərini xeyli artıra bilər.
