Bu ölkə əhalisinin 10 milyon nəfərlə məhdudlaşdırılması təşəbbüsü dəstəklənmədi

Bu ölkə əhalisinin 10 milyon nəfərlə məhdudlaşdırılması

İsveçrə Konfederasiyasında keçirilən ümummilli referendumda vətəndaşlar ölkənin gələcək demoqrafik və iqtisadi modelini müəyyən edən strateji qərar qəbul ediblər. Seçicilərin əksəriyyəti ölkə əhalisinin sayının süni şəkildə 10 milyon nəfərlə məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutan “10 milyon əhalisi olan İsveçrəyə qarşı” (No to a 10-million Switzerland) qanun layihəsinin əleyhinə səs verib.

"Le Temps" qəzetinin rəsmi seçki bülletenlərinə istinadən yaydığı məlumata görə, səslərin 83%-i hesablandıqdan sonra seçicilərin 55%-i bu radikal təşəbbüsün əleyhinə çıxıb. Qeyd edək ki, qanun layihəsinin müəllifi parlamentdə ən çox mandata sahib olan sağ mühafizəkar yönümlü İsveçrə Xalq Partiyası (SVP) idi. Partiya bu addımla kütləvi miqrasiyanın ölkənin infrastrukturuna, mənzil bazarına və sosial sisteminə etdiyi təzyiqləri cilovlamağı hədəfləyirdi.

Hazırda İsveçrənin daimi əhalisinin sayı təxminən 9 milyon nəfər təşkil edir. Avropa İttifaqı (Aİ) ilə şəxslərin sərbəst hərəkətinə dair saziş 2002-ci ildən qüvvədədir. Son 24 il ərzində ölkə əhalisi əsasən yüksək ixtisaslı miqrasiya axını hesabına təxminən 1.7 million nəfər artaraq ölkə iqtisadiyyatının daxili ümumi məhsulunu (ÜDM) stimullaşdırıb.

SVP-nin qanun layihəsinə əsasən, əgər İsveçrə əhalisi 2050-ci ilə qədər 9.5 milyon nəfər limitini keçərdisə, rəsmi Bern dərhal hərəkətə keçməli idi. Hökumət və parlament sığınacaq verilməsi ilə bağlı qanunvericiliyi kəskin sərtləşdirməli, həmçinin miqrasiya kvotalarını azaltmaq üçün bəzi beynəlxalq sazişlərin müddəalarını yenidən nəzərdən keçirməli idi.

Əgər daxili hüquqi məhdudiyyətlər effekt verməsəydi və əhali artımı davam etsəydi, İsveçrə iki il ərzində Avropa İttifaqı ilə şəxslərin sərbəst hərəkətinə dair sazişdən (Free Movement of Persons Agreement) tamamilə çıxmalı idi. Bu saziş İsveçrə və Aİ vətəndaşlarına qarşılıqlı olaraq bir-birinin ərazisində maneəsiz yaşamaq, təhsil almaq və işləmək hüququ verir.

Hesablamaların son mərhələsi göstərdi ki, İsveçrə biznes dairələri (akademik mərkəzlər, transmilli holdinqlər və maliyyə sektoru) və seçicilərin 55%-i bu ssenarini iqtisadi intihar kimi qiymətləndirib. Referendumun mənfi nəticələnməsi ilə ölkənin Aİ ilə vahid daxili bazar inteqrasiyası və qlobal kadr cəlbi imkanları qorunmuş oldu.

Maliyyə və makroiqtisadi analiz nöqteyi-nəzərindən, İsveçrə sakinlərinin bu təşəbbüsü rədd etməsi ölkənin "açıq bazar və liberal iqtisadiyyat" xəttinə sadiqliyini təsdiqləyir. İsveçrə iqtisadiyyatı yüksək texnoloji istehsalat, farmasevtika, bankçılıq və saat sənayesinə əsaslanır. Bu sektorların davamlı inkişafı üçün ölkə xaricindən (xüsusilə Almaniya, Fransa və İtaliyadan) gələn yüksək ixtisaslı mühəndis, proqramçı və maliyyəçilərin (human capital) axını həyatı əhəmiyyət kəsb edir.

Əgər 10 milyonluq limit qəbul edilsəydi, bu, ölkədə kəskin işçi qüvvəsi çatışmazlığına (labor shortage), demoqrafik qocalmanın sürətlənməsinə və şirkətlərin vergi bazasının kiçilməsinə səbəb olacaqdı. Avropa İttifaqı ilə sərbəst hərəkət sazişinin ləğvi isə Bern ilə Brüssel arasındakı digər ticarət müqavilələrini də domino effekti ilə zərbə altında qoyaraq, İsveçrə məhsullarının Avropa bazarlarına çıxışını məhdudlaşdıra bilərdi.

MONETAR.AZ