Avropada topdansatış təbii qaz qiymətləri bugün kəskin artıb. ABŞ və İran arasında mayeləşdirilmiş təbii qaz (MTQ) tədarük marşrutlarını təhlükə altına qoyan yeni hərbi toqquşmalar fonunda həm Niderland, həm də Böyük Britaniyanın etalon qaz fyuçersləri əhəmiyyətli bahalaşıb.
Avropanın qaz anbarları nisbətən yüksək doluluq səviyyəsi ilə yay mövsümünün əsas ehtiyat toplama mərhələsinə daxil olsa da, Yaxın Şərqdə dəniz daşımalarının uzunmüddətli pozulması ehtimalı bazarda risk mükafatını artıraraq treyderlərin narahatlığını gücləndirib.
Avropanın etalon qaz göstəricisi hesab edilən Niderlandın TTF üzrə yaxınmüddətli fyuçers kontraktı 3% bahalaşaraq bir meqavat-saat üçün 47,9 avroya yüksəlib. Böyük Britaniyada analoji yaxınmüddətli qaz kontraktı isə 5,4% artaraq bir term üçün 116,59 pensə çatıb.
Bazarın kəskin reaksiyasına səbəb Fars körfəzində vəziyyətin yenidən gərginləşməsi olub. İran qüvvələrinin strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazından keçən kommersiya gəmilərinə hücum etdiyi barədə məlumatlardan sonra Vaşinqton İrana qarşı yeni hərbi zərbələr endirib və neft ixracı ilə bağlı əsas güzəştləri ləğv edib.
Qlobal dəniz yolu ilə daşınan MTQ ticarətinin təxminən 20%-i Hörmüz boğazından keçir. Bu marşrut Qətər və BƏƏ kimi aparıcı ixracatçılar üçün əsas nəqliyyat dəhlizidir. Buna görə də boğazın mümkün blokadası, xüsusilə Avropa və Asiya arasında spot MTQ yükləri uğrunda rəqabətin gücləndiyi bir dövrdə, qlobal tədarük zəncirində ciddi fasilələr yarada bilər.
Bundan əlavə, təbii qazın Avropada elektrik enerjisi və azot gübrələrinin istehsalı üçün əsas xammallardan biri olması səbəbindən, topdansatış bazarında mövsümdənkənar baş verən bu bahalaşmanın avrozonada inflyasiya təzyiqlərini artıracağı və mərkəzi bankların pul-kredit siyasətini daha da mürəkkəbləşdirəcəyi gözlənilir.
