Avropada təbii qazın topdansatış qiymətləri bu gün bir qədər geriləyib. Fars körfəzi regionunda hərbi gərginliyin artmasına baxmayaraq, Avropa İttifaqının qaz anbarlarında ehtiyatların yüksək səviyyədə olması bazarda ciddi qiymət sıçrayışının qarşısını alıb.
Niderlandın “Title Transfer Facility” (TTF) qaz ticarət mərkəzində ən yaxın müddətli baza fyuçerslərinin qiyməti 0,6% azalaraq meqavat-saat üçün 84,71 avroya enib. Böyük Britaniyanın “National Balancing Point” (NBP) bazarında da oxşar dinamika qeydə alınıb. Burada qazın qiyməti 0,6% ucuzlaşaraq term üçün 211,33 pens təşkil edib.
Qiymətlərin geosiyasi gərginliyə nisbətən zəif reaksiya verməsinin əsas səbəblərindən biri Avropanın enerji ehtiyatlarıdır. Hazırda Avropa İttifaqının qaz anbarlarının təxminən 70%-i doludur. Bu göstərici enerji şirkətləri və bazar iştirakçıları üçün əlavə təhlükəsizlik yastığı yaradaraq mümkün tədarük problemlərinin qısamüddətli təsirini yumşaldır.
Yaxın Şərqdə vəziyyətin gərginləşməsi isə enerji bazarları üçün riskləri artırmaqda davam edir. Çərşənbə günü səhər saatlarında yerli KİV-lər İranın Küveyt və Bəhreynə koordinasiyalı raket və dron hücumları həyata keçirdiyini bildirib. Bu hadisələr ABŞ-la İran arasında Hörmüz boğazı ətrafında davam edən qarşıdurmanın daha da genişlənməsi ehtimalını artırıb.
Bununla yanaşı, İran qüvvələrinin Tehranın həmin su yolundan qanunsuz keçdiyini iddia etdiyi tankerləri izlədiyi və kommersiya gəmilərinə hücumları davam etdirdiyi bildirilir. Hörmüz boğazı qlobal enerji tədarükü baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığından, burada təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi beynəlxalq qaz və neft bazarlarında əlavə qeyri-müəyyənlik yaradır.
Avropa qaz bazarında mövcud ehtiyatların yüksək olması geosiyasi risklərin qiymətlərə təsirini məhdudlaşdırır. Anbarlardakı doluluq səviyyəsi qorunduğu müddətdə bazar iştirakçılarının qış mövsümü üzrə uzunmüddətli tədarük risklərinə görə daha yüksək qiymət ödəməyə tələsmədiyi görünür.
Digər tərəfdən, Avropada qazın qiymətləri payız boyu yüksək səviyyədə qalaraq region iqtisadiyyatına təzyiq göstərməkdə davam edir. Avropa Mərkəzi Bankı (AMB) enerji daşıyıcılarının bahalığını inflyasiyanın dayanıqlı yüksək qalmasının əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirir. Yüksək enerji xərcləri iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə təsir edərək inflyasiyanın mərkəzi bankın 2%-lik hədəfinə qayıtmasını çətinləşdirir.
İqtisadçıların proqnozlarına əsasən, oktyabrda avrozonada ümumi inflyasiya 4%-ə yüksəlib. Bu vəziyyət faiz dərəcələrinin uzun müddət yüksək saxlanılması ehtimalını artırır və AMB-nin pul-kredit siyasəti ilə bağlı qərarlarını çətinləşdirir. Beləliklə, qaz qiymətlərində gündəlik dəyişikliklərlə yanaşı, enerji bazarındakı ümumi dinamika da Avropa iqtisadiyyatı və inflyasiya perspektivləri üçün mühüm amil olaraq qalır.
MONETAR.AZ