Yaxın Şərqdəki hərbi eskalasiya və Hörmüz Boğazının blokadası fonunda qlobal enerji böhranı kritik həddə çatır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) icraçı direktoru Fatih Birol bəyan edib ki, dünyada kommersiya neft ehtiyatları sürətlənən templə azalır. O, bu barədə bazar ertəsi günü Parisdə keçirilən “Böyük Yeddilik” ($G7$) ölkələrinin maliyyə nazirlərinin rəsmi görüşü çərçivəsində jurnalistlərə açıqlama verib.
Fatih Birol ehtiyatların tükənmə prosesinin olduqca aqressiv getdiyini və mövcud disbalansın daha bir neçə həftə davam edəcəyini vurğulayıb.
BEA rəhbəri enerji bazarındakı qıtlığın təkcə yanacaqdoldurma məntəqələri ilə məhdudlaşmayacağını, daha qlobal bir problemə çevriləcəyini diqqətə çatdırıb. Yay turizm mövsümünün aktivləşməsi beynəlxalq nəqliyyat və aviasiya sektorunun dizel və kerosin tələbatını pik həddə çatdırıb.
Eyni zamanda kənd təsərrüfatında genişmiqyaslı əkin-biçin işlərinin başlanması dizel yanacağı və neft-kimya sənayesindən asılı olan gübrələrin qiymətini kəskin şəkildə artırıb. Fatih Birolun sözlərinə görə, yanacaq və gübrə bahalaşması birbaşa ərzaq qiymətlərinə zərbə vuracaq. Bu faktor yüksək enerji daşıyıcıları ilə birləşərək qlobal inflyasiyanı idarəolunmaz dərəcədə sürətləndirə bilər.
Bazardakı kəsiri və "əməliyyat stressini" yumşaltmaq üçün hökumətlərin atacağı addımlar da Parisdə müzakirə olunub. Fransa hökumətinin rəsmisi Roland Leskyur (Roland Lescure) bugün Bloomberg Television-a verdiyi müsahibədə xammal defisitini boğmaq üçün dövlətlərin əlində hələ də rıçaqların olduğunu bildirib: “Biz bir neçə ay əvvəl bazardakı şoku neytrallaşdırmaq üçün strateji neft ehtiyatlarını (SPR) dövriyyəyə buraxmışdıq. Vəziyyəti diqqətlə izləyirik. Əgər qlobal bazarlarda fiziki qıtlıq təhlükəsi kritik həddi keçərsə, rəsmi qurumlar tədarükü təmin etmək üçün gələcəkdə də strateji rezervlərin qapılarını açmaq addımını mütləq təkrarlayacaqlar.”
Buna baxmayaraq, maliyyə analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, dövlətlərin strateji ehtiyat proqramlarının iyul ayında başa çatması və kommersiya anbarlarının artıq boşalması, yay aylarında neft qiymətləri üzərindəki təzyiqi daha da artıracaq.
MONETAR.AZ
