Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə hücumların intensivləşməsi ABŞ, İsrail və İran arasında müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş diplomatik səyləri çətinləşdirir. Yaxın Şərqdə gərginliyin artması fonunda dünya bazarında neft qiymətləri oktyabr ayını kəskin bahalaşma ilə başa vurub.
Dünən keçirilən ticarətin yekunlarına görə, Brent markalı neftin qiyməti 2,4% artaraq bir barel üçün 117,64 dollara yüksəlib. Gün ərzində qiymət 118 dollar həddini də keçib.
WTI markalı neft isə 2,1% bahalaşaraq 104,12 dollar/barel səviyyəsində qərarlaşıb. Oktyabr ayının ümumi nəticələrinə əsasən, Brent 13,6%, WTI isə 15,2% dəyər qazanıb.
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi (UKMTO) isə boğazı tərk edən tankerin raket zərbəsinə məruz qaldığını açıqlayıb. Agentliyin məlumatına görə, İranın Lavan adasının cənubunda başqa bir gəmidə də zərbədən sonra yanğın baş verib. Həmin gəminin heyət üzvlərinin təhlükəsiz olduğu bildirilib.
UKMTO-nun məlumatlarına əsasən, oktyabr ayında Fars körfəzi və Hürmüz boğazında ticarət gəmilərinə qarşı azı 35 hücum qeydə alınıb. Bu, fevral ayında münaqişənin başlanmasından bəri ən yüksək aylıq göstəricidir.
Bölgədə gəmiçilik hərəkəti qismən bərpa olunsa da, tranzit həcmi müharibədən əvvəlki səviyyədən xeyli aşağıdır. Oktyabrın 28-dək olan həftə ərzində boğazdan 122 çıxış və 155 giriş tranziti qeydə alınıb. Bu göstərici münaqişədən əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə 70% azdır.
Yaxın Şərqdəki müharibənin iqtisadi nəticələri Avropada da hiss olunur.
Almaniya kansleri Fridrix Merts bildirib ki, münaqişə Avropanın enerji xərclərini 100 milyard avrodan çox artırıb. Bu məbləğ təxminən 112 milyard dollara bərabərdir. O, vəziyyətin təcili şəkildə danışıqlar yolu ilə həll edilməsinə çağırıb.
Neft bazarındakı bahalaşma oktyabr ayında qlobal iqtisadiyyata təsir edən əsas hadisələrdən biri olub. Bununla yanaşı, digər əmtəə bazarlarında və aparıcı iqtisadiyyatlarda fərqli meyillər müşahidə edilib.
ABŞ iqtisadiyyatı üçüncü rübdə 3,4% böyüyüb, ölkənin dövlət borcu isə ÜDM-in 100%-i həddinə çatıb. Avrozonada iqtisadi artım rüblük 0,4%, illik 1,3% təşkil edib. Almaniya iqtisadiyyatı 0,2% genişlənib, ölkədə inflyasiya 2,8%-ə enib. İtaliya iqtisadiyyatında durğunluq, Fransada isə daralma qeydə alınıb. Fitch Ratings Fransanın kredit reytinqi üzrə proqnozunu “neqativ”ə dəyişib.
Çində sənaye PMI göstəricisinin 49,3-ə enməsi istehsal sektorunda daralmaya işarə edib. Kanada iqtisadiyyatı ilə bağlı göstəricilər də zəif dinamika nümayiş etdirib.
Mərkəzi bankların faiz qərarları da investorların diqqət mərkəzində qalıb. UBS Avropa Mərkəzi Bankının dekabrda faiz artıra biləcəyini proqnozlaşdırıb. İngiltərə Bankı və ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi ilə bağlı da faiz artımı gözləntiləri müzakirə olunur.
Maliyyə sektorunda isə Binance-də baş verdiyi bildirilən 6,3 milyard dollarlıq kiberhücum kriptovalyuta bazarında təzyiq yaradıb. Bitkoinin qiyməti 77 min dollar səviyyəsinə qədər geriləyib. Eyni zamanda, Bank of America Tesla və SpaceX-in mümkün birləşməsi ilə bağlı Çini əsas tənzimləyici risk kimi qiymətləndirib.
Oktyabrın yekununda enerji bazarının əsas gündəmi Yaxın Şərqdəki hərbi risklər, qlobal iqtisadiyyatın əsas çağırışları isə inflyasiya, zəif artım perspektivləri və mərkəzi bankların gələcək faiz qərarları olub.
MONETAR.AZ
