Çin iqtisadiyyatı 2026-cı ilin ikinci yarısında artım tempinin nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləməsi riski ilə üz-üzədir. BCA Research analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, yaxın 6–9 ay ərzində kreditlərə zəif tələbat, daşınmaz əmlak sektorundakı uzunmüddətli böhran və ixracın yavaşlaması hökumətin fiskal dəstəyinin təsirini üstələyə bilər.
Analitiklər bildirirlər ki, ikinci rübdə həm investisiya fəallığı, həm də daxili tələbat zəifləyib. Bu səbəbdən iyulun sonunda keçiriləcək Siyasi Büro iclasında Pekinin genişmiqyaslı yeni stimullaşdırma paketi elan etmək əvəzinə, artıq təsdiqlənmiş iqtisadi tədbirlərin icrasını sürətləndirməyə üstünlük verəcəyi gözlənilir.
Məlumata görə, iyunun sonuna qədər dövlət istiqrazlarının buraxılışı üzrə 11,9 trilyon yuanlıq kvotanın yalnız 43%-dən istifadə olunub. Bu isə ilin ikinci yarısında iqtisadiyyata əlavə təxminən 6,8 trilyon yuan həcmində maliyyə vəsaiti yönəltmək imkanının qaldığını göstərir. Bundan əlavə, məqsədli maliyyələşdirmə proqramı çərçivəsində süni intellekt infrastrukturu, yüksək texnologiyalı istehsal və enerji şəbəkələrinin inkişafına daha 800 milyard yuan ayrılması planlaşdırılır.
Bununla yanaşı, yerli hakimiyyət orqanlarının maliyyə imkanları hələ də əsas məhdudlaşdırıcı amillərdən biri hesab olunur. İlk beş ay ərzində torpaq satışlarından əldə olunan gəlirlərin təxminən 30% azalması yerli büdcələrin investisiya proqramlarını tam həcmdə həyata keçirməsini çətinləşdirə bilər.
Pul-kredit siyasətində də ciddi yumşalma gözlənilmir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu il nə faiz dərəcələrinin, nə də məcburi ehtiyat normalarının azaldılması ehtimalı yüksəkdir. Onların fikrincə, kreditləşmənin zəif artımı bank sistemində likvidlik çatışmazlığından deyil, biznes və əhalinin borclanmaya marağının aşağı olmasından qaynaqlanır. Eyni zamanda, bank sektorunda mənfəət marjalarının rekord aşağı səviyyəyə enməsi Mərkəzi Bankın əlavə faiz endirimləri imkanlarını məhdudlaşdırır.
İxrac hələlik iqtisadi artımı dəstəkləyən əsas istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Lakin qlobal istehsal sifarişlərinin azalması, eləcə də Çin istehsalı olan elektromobillər, batareyalar və digər strateji məhsullara tətbiq edilən tariflərin artırılması səbəbindən bu dəstəyin də zəifləyəcəyi proqnozlaşdırılır.
Daşınmaz əmlak sektoru isə iqtisadiyyatın ən problemli sahələrindən biri olaraq qalır. Bir sıra iri şəhərlərdə mənzil qiymətləri sabitləşsə də, yüksək mənzil ehtiyatı, tikinti şirkətlərinin zəif maliyyə vəziyyəti və ev təsərrüfatlarının gəlirlərlə bağlı ehtiyatlı davranışı ölkə üzrə genişmiqyaslı bərpanın qarşısını alır.
Bunun əksinə olaraq, süni intellekt sektoru daha nikbin mənzərə formalaşdırır. Analitiklər qeyd edirlər ki, Moonshot AI şirkətinin Kimi K3 modeli hazırda dünyanın ən qabaqcıl süni intellekt modellərindən biri hesab olunur. Çin şirkətlərinin hazırladığı aparıcı modellərin ABŞ analoqları ilə müqayisədə 40–70% daha aşağı xərc tələb etməsi bulud xidmətləri və AI əsaslı tətbiqlər hazırlayan şirkətlər üçün yeni imkanlar yarada bilər.
İnvestisiya baxımından BCA Research yaxın 6–12 ay ərzində inkişaf etməkdə olan bazarlar portfellərində Çin A kateqoriyalı səhmlərinin (A-shares) payının bazardan yüksək saxlanılmasını məqsədəuyğun hesab edir. Bununla belə, mövcud qiymətləndirmələr fonunda yeni mövqelərin artırılması tövsiyə edilmir. Offşor Çin səhmləri üzrə neytral mövqe qorunur, ABŞ dollarının yuan qarşısında məzənnəsinin isə ilin sonuna qədər 6,70–6,85 diapazonunda dəyişəcəyi proqnozlaşdırılır.
MONETAR.AZ
