“İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin 2025-ci il üzrə maliyyə nəticələri diqqət çəkir. Qurum ötən ili 1 milyon 304 min manat xalis mənfəətlə başa vurub. Halbuki 2024-cü ildə 1 milyon 193 min manat zərər açıqlanmışdı.
Bir il ərzində maliyyə nəticəsinin bu qədər dəyişməsi ilk baxışdan ciddi irəliləyiş təsiri yaradır. Lakin maliyyə hesabatındakı rəqəmlərə ayrı-ayrılıqda baxanda məlum olur ki, mənfəətə keçiddə gəlirlərin artımı ilə yanaşı, xərclərin kəskin azaldılması da əsas rol oynayıb.
Ən böyük dəyişiklik əmək xərclərindədir
2025-ci ildə işçi heyəti üzrə xərclər 5 milyon 400 min manat təşkil edib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 36,7 faiz azalma deməkdir.
Dövlət qurumunda əmək xərclərinin bir il ərzində bu qədər azalması diqqətdən kənarda qala bilməz. Hesabatda bunun konkret olaraq hansı səbəbdən baş verdiyi ayrıca izah olunmadığı halda, bir sıra suallar ortaya çıxır: işçilərin sayı azaldılıb, əməkhaqqı fondu aşağı salınıb, yoxsa əvvəlki ildəki əlavə ödənişlər və digər xərclər təkrarlanmayıb?
İnzibati xərclər 40 faizdən çox azalıb
Mənfəətə keçiddə digər mühüm məqam inzibati xərclərin azalmasıdır. 2025-ci ildə inzibati xərclər 786 min manat olub. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə 40,3 faiz azdır.
Xərclərin bu qədər azalması qənaət tədbirlərinin nəticəsi ola bilər. Lakin burada da sual yaranır: əvvəlki illərdə hansı xərclər bu qədər yüksək olub və 2025-ci ildə həmin vəsaitlərdən niyə daha az istifadə edilib?
Əgər azalma səmərəsiz xərclərin aradan qaldırılması hesabına baş veribsə, bu, müsbət haldır. Ancaq xərclərin azalması idarənin fəaliyyət imkanlarının məhdudlaşdırılması hesabına əldə olunubsa, bu artıq başqa məsələdir.
Öz gəlirləri artır, amma subsidiya da çoxdur
İdarənin satışdan əldə etdiyi gəlirlər 2025-ci ildə 18,5 faiz artaraq 6 milyon 290 min manata çatıb. Bu artım müsbət göstəricidir. Deməli, qurumun öz fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirlərdə müəyyən artım var. Lakin bu məbləğ hələ də subsidiya gəlirlərindən aşağıdır.
2025-ci ildə subsidiya gəlirləri 7 milyon 633 min manat olub. Bu rəqəm əvvəlki illə müqayisədə 27,7 faiz azalsa da, yenə də satış gəlirlərini üstələyir.
Başqa sözlə, “İçərişəhər” İdarəsinin öz gəlirlərini artırması müsbət tendensiyadır, amma qurumun maliyyə baxımından tam müstəqil olduğunu deməyə əsas vermir. Dövlət dəstəyi hələ də gəlirlər arasında mühüm yer tutur.
Öhdəliklər ciddi şəkildə azalıb
Maliyyə hesabatının balans göstəricilərində isə daha müsbət dəyişikliklər görünür. İdarənin öhdəlikləri 46,8 faiz azalaraq 555 min manata düşüb. Bu, qurumun borc və digər maliyyə öhdəliklərinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını göstərir.
Eyni zamanda aktivlərin ümumi dəyəri 2,6 faiz artaraq 197 milyon 814 min manata çatıb. Balans kapitalı da 2,8 faiz artıb və 197 milyon 258 min manat təşkil edib.
Hesabatda daha bir maraqlı məqam mənfəət vergisi ilə bağlıdır. 2025-ci ildə mənfəət vergisi üzrə ödənişlər 35,3 faiz azalaraq 294 min manat olub.
“İçərişəhər” İdarəsinin 2025-ci ildə zərərdən mənfəətə keçməsi, şübhəsiz, diqqətəlayiq nəticədir. Lakin bu nəticənin səbəblərinə baxdıqda mənzərə bir qədər fərqlənir. Qurumun satış gəlirləri artıb, subsidiyalar azalıb. Bununla yanaşı, əmək xərcləri 36,7 faiz, inzibati xərclər isə 40,3 faiz aşağı düşüb. Yəni mənfəətin formalaşmasında xərclərin azaldılması mühüm rol oynayıb.
MONETAR.AZ
