Dünyanın aparıcı iqtisadiyyatlarında mərkəzi bankların faiz siyasəti 2026-cı ilin sentyabrında fərqli istiqamətlərdə inkişaf edir. ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (Fed) 16 sentyabrda faiz dərəcəsini artırdığı halda, Braziliya Mərkəzi Bankı eyni gün ardıcıl beşinci dəfə faiz endirib. Türkiyədə isə faiz dərəcəsi 37 faiz səviyyəsində qalır.
Monetar.az xəbər verir ki, ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi 16 sentyabr 2026-cı ildə federal fondlar üzrə hədəf diapazonunu 0,25 faiz bəndi artıraraq 3,75–4,00 faizə çatdırıb. Qərar 12–0 səs nisbəti ilə qəbul edilib. Fed inflyasiyanın hələ də yüksək olduğunu və qərarın qiymət artımının 2 faizlik hədəfə daha sürətli qayıtmasına xidmət etdiyini bildirib.
ABŞ-da bu qərar 2023-cü ilin iyulundan bəri ilk faiz artımıdır. Beləliklə, 2026-cı ilin sentyabrında ABŞ-da pul-kredit siyasətinin yenidən sərtləşdirilməsi mərhələsi başlayıb.
Avrozonada da faizlər sentyabr ayında artırılıb. Avropa Mərkəzi Bankı 10 sentyabrda depozit faizini 0,25 faiz bəndi yüksəldərək 2,50 faizə çatdırıb. Əsas yenidən maliyyələşdirmə faizi 2,65 faizə, marjinal kreditləşmə faizi isə 2,90 faizə qaldırılıb.
Böyük Britaniyada isə sentyabrın 17-də Bank Rate 3,75 faiz səviyyəsində saxlanılıb. Beləliklə, əsas inkişaf etmiş iqtisadiyyatlar arasında da vahid faiz siyasəti formalaşmayıb.
Türkiyədə sentyabrın 10-da keçirilən iclasdan sonra uçot faizi 37 faiz səviyyəsində saxlanılıb. Türkiyə Mərkəzi Bankının məlumatına görə, avqust ayında illik inflyasiya 31,51 faizə enib. Bu, əvvəlki ayla müqayisədə 0,24 faiz bəndi azalma deməkdir.
Beləliklə, Türkiyədə nominal faizlə illik inflyasiya arasındakı fərq təxminən 5,5 faiz bəndidir. Bu göstərici sadələşdirilmiş hesablamadır və real faiz anlayışı ilə tam eyniləşdirilməməlidir.
Braziliya Mərkəzi Bankı isə 16 sentyabrda Selic faizini 0,25 faiz bəndi azaldaraq 13,75 faizə endirib. Bu, ardıcıl beşinci faiz endirimidir. Ümumilikdə mart ayından başlayan yumşalma mərhələsində faiz 1,25 faiz bəndi aşağı salınıb.
Buna baxmayaraq, Braziliyada faiz dərəcəsi hələ də iri iqtisadiyyatlar arasında yüksək səviyyədə qalır. Mərkəzi bank gələcək qərarların yeni iqtisadi göstəricilərdən asılı olacağını bildirib.
Rusiya Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 16 sentyabr 2026-cı il tarixinə əsas faiz dərəcəsi 14 faiz təşkil edib. Avqust üzrə illik inflyasiya isə 6,33 faiz olub.
Bu göstəricilər ölkələr arasında faiz siyasətindəki fərqin miqyasını göstərir: ABŞ-da faiz 3,75–4,00 faiz diapazonunda olduğu halda, Türkiyədə 37 faiz, Rusiyada 14 faiz, Braziliyada isə 13,75 faizdir.
Ümumilikdə, sentyabr ayının ortalarına olan mənzərə qlobal pul-kredit siyasətinin vahid istiqamətdə olmadığını göstərir. ABŞ və Avrozona inflyasiya təzyiqlərinə cavab olaraq faizləri artırdığı halda, Braziliya faiz endirimlərini davam etdirir. Türkiyə və Rusiya isə yüksək faiz dərəcələrini qoruyur.
