ABŞ-ın aviasiya istehsalçısı “Boeing” əsas komponent tədarükçüsü ilə yaranan mübahisə səbəbindən 777 modelinin yük versiyasının istehsalını təxminən iki ay müddətinə dayandırıb. “Reuters” agentliyinin cümə günü şirkət əməkdaşlarına və məhkəmə materiallarına istinadən yaydığı eksklüziv məlumata görə, tədarük problemləri digər təyyarə proqramlarına da təsir göstərib.
Aksamalar ABŞ ordusunun istifadə etdiyi yük təyyarələri və KC-46 hərbi yanacaqdolduran təyyarələri də daxil olmaqla, “Boeing 767” modelinin istehsalında da çətinliklər yaradıb.
Mübahisənin mərkəzində Floridada fəaliyyət göstərən “Vaero” şirkəti dayanır. Bildirilir ki, şirkət təyyarə qanadlarının yığılmasında istifadə olunan qanad qabırğalarının arxa kənarları dəstlərinin tədarükünü dayandırıb.
“Reuters”in araşdırdığı və avqust ayında qaldırılmış məhkəmə iddiasında “Boeing” sözügedən şirkəti bu kritik komponentin yeganə tədarükçüsü kimi göstərib. İddia materiallarında həmin hissələrin istehsalın davam etdirilməsi üçün zəruri olduğu vurğulanıb.
Sənədlərə əsasən, tədarükdə yaranan fasilələr “Boeing”ə gündə 6,5 milyon dollara qədər maliyyə itkisi verə bilərdi.
Tərəflər sentyabrın sonunda mübahisəni həll etsələr də, vəziyyətlə tanış olan üç “Boeing” əməkdaşının “Reuters”ə verdiyi məlumata görə, 777 yük təyyarələrinin istehsalı hələ də bərpa olunmayıb.
Bununla yanaşı, 767 proqramı üçün nəzərdə tutulan komponentlərin bir hissəsi tədarük edilib. Bu, istehsalı dayandırılmış təyyarələrin yığılmasında müəyyən irəliləyişə imkan verib.
Tədarük problemləri səbəbindən “Boeing” Vaşinqton ştatının Everett şəhərindəki yekun yığım xəttindən qismən yığılmış iki 777 yük təyyarəsini çıxarmaq məcburiyyətində qalıb. Aviasiya konsaltinq şirkəti “IBA”nın məlumatına görə, həmin təyyarələrdən biri “FedEx” şirkəti üçün nəzərdə tutulub.
Şirkətin tədarükçüdən asılılığı azaltmaq məqsədilə mübahisəyə səbəb olan komponentlərin istehsalını öz üzərinə götürməyi nəzərdən keçirdiyi bildirilir.
Mövcud məlumata görə, “Boeing”in yeni nəsil 777X proqramı tədarük problemlərindən təsirlənməyib. Bunun səbəbi həmin təyyarələrdə mübahisə predmeti olan komponentlərdən deyil, kompozit materiallardan hazırlanmış qanadlardan istifadə edilməsidir.
“Boeing”in açıqladığı məlumatlara əsasən, şirkət 2026-cı ilin əvvəlindən indiyədək 21 ədəd 777 yük təyyarəsini sifarişçilərə təhvil verib. Qanadları tədarük problemləri başlamazdan əvvəl yığılmış daha bir neçə təyyarənin isə ilin sonunadək müştərilərə çatdırılması mümkündür.
İstehsalda yaranan çətinliklər “Boeing”in həm mülki aviasiya, həm də müdafiə proqramları üzrə istehsal proseslərini sabitləşdirmək və sifarişləri vaxtında təhvil vermək səylərini davam etdirdiyi bir vaxta təsadüf edib.
“Boeing” və “Vaero” şirkətləri “Reuters”in şərh sorğusuna cavab verməyiblər. “FedEx” də məsələ ilə bağlı sorğunu cavablandırmayıb.
MONETAR.AZ
