“Citi” investisiya bankının son analitik hesabatına əsasən, 2026-cı ilin 42-ci həftəsində qlobal aviasiya aktivliyi illik müqayisədə 2,7% azalıb. Əvvəlki həftədə 1,5% təşkil edən geriləmənin dərinləşməsi qlobal uçuş dinamikasının zəiflədiyini göstərir.
Hesabat uçuş dövrlərinin (flight cycles) sayına əsaslanır və marşrutların uzunluğunu, eləcə də təyyarələrin sərnişin və yük tutumunu nəzərə almır.
Regional göstəricilər arasında ən böyük geriləmə Yaxın Şərqdə qeydə alınıb. Regionda uçuşların sayı illik müqayisədə 19,2% azalıb. Halbuki 41-ci həftədə bu göstərici 11,9% təşkil edirdi.
Hərbi-geopolitik gərginlik və hava məkanlarına tətbiq edilən məhdudiyyətlər regionun beynəlxalq tranzit marşrutlarındakı roluna mənfi təsir göstərir. Avropa ilə Asiya arasında uçuşların bir hissəsinin marşrutlarını dəyişməsi aviasiya əməliyyatlarını çətinləşdirir.
Asiya bazarlarında da mənfi dinamika güclənib. Çində uçuş aktivliyi 4,5% azalıb. Əvvəlki həftədə geriləmə 1,5% idi. Çin istisna olmaqla, Asiya-Sakit okean regionunda uçuşların sayı 4,7% azalıb. Bir həftə əvvəl bu göstərici 3,1% təşkil edirdi.
Avropa və ABŞ-da isə vəziyyət nisbətən sabit qalıb. Avropada aviasiya aktivliyi 0,3%, ABŞ-da isə 0,6% artıb. ABŞ üzrə artım əvvəlki həftədəki 0,2%-dən yüksək olub.
“Citi”nin hesabatına görə, 42-ci həftədə qlobal mülki sərnişin reyslərinin sayı illik müqayisədə 2,9% azalıb. Əvvəlki həftədə bu sahədə geriləmə 1,7% olmuşdu.
Yük aviasiyasında isə əks istiqamətdə dinamika müşahidə edilib. Yük daşımaları üzrə uçuş aktivliyi 2,5% artıb. Əvvəlki həftədə artım 2,3% təşkil etmişdi. Hesabatda müsbət dinamikanın dar gövdəli (narrow-body) yük təyyarələrinin intensiv istismarı ilə əlaqəli olduğu qeyd edilir.
Təyyarə tipləri üzrə göstəricilər də geriləmənin geniş yayıldığını göstərir. Dar gövdəli təyyarələrin uçuş dövrləri illik müqayisədə 2,5%, geniş gövdəli (wide-body) təyyarələrin uçuş dövrləri isə 3,7% azalıb. Əvvəlki həftədə müvafiq azalmalar 1,2% və 3,4% idi.
Yaxın Şərqdəki gərginlik və hava məkanlarına tətbiq olunan məhdudiyyətlər beynəlxalq aviasiyanın fəaliyyətinə təsir göstərən əsas risklərdəndir. Marşrutların dəyişdirilməsi uçuş müddətini və yanacaq sərfiyyatını artıra, aviaşirkətlərin əməliyyat xərclərini yüksəldə bilər.
Enerji bazarındakı qiymət dəyişiklikləri də sektor üçün mühüm amildir. Aviasiya yanacağının bahalaşması daşıyıcıların mənfəət marjasını azalda bilər. Bu risk xüsusilə uzun məsafəli uçuşlar həyata keçirən və geniş gövdəli təyyarələrdən istifadə edən aviaşirkətlər üçün əhəmiyyət daşıyır.
Eyni zamanda, yük aviasiyasındakı artım beynəlxalq logistika marşrutlarında baş verən dəyişiklikləri və yük daşımalarına tələbatın davamlılığını əks etdirə bilər. Bununla belə, uçuş aktivliyi üzrə göstəricilər təkbaşına daşınan yükün ümumi həcmini və ya aviaşirkətlərin gəlirlərini müəyyən etməyə imkan vermir.
Ümumilikdə, 42-ci həftənin göstəriciləri qlobal aviasiya sektorunda geriləmənin dərinləşdiyini, sərnişin daşımalarının zəiflədiyini və regionlar üzrə fərqlərin artdığını göstərir. Yaxın Şərqdəki vəziyyət, enerji qiymətləri və beynəlxalq logistika marşrutlarının dəyişməsi qarşıdakı dövrdə sektorun fəaliyyətinə təsir göstərə biləcək əsas amillər olaraq qalır.
MONETAR.AZ
