Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələri qarşıdan gələn qızdırıcı mövsüm öncəsi ilin bu dövrü üçün tarixi baxımdan ən aşağı qaz ehtiyatlarından biri ilə qışa hazırlaşır.
Bloomberg-in məlumatına görə, Aİ-nin yeraltı qaz anbarları hazırda təxminən 71% doludur. Bu göstərici mövsümi orta hesabla 87% təşkil edir. Almaniyada isə anbarların doluluq səviyyəsi cəmi 57%-dir.
Aİ-nin yeraltı qaz anbarları region ölkələrinin illik tələbatının təxminən üçdə birini qarşılaya biləcək həcmdədir. Ənənəvi olaraq Avropa yay aylarında qiymətlərin aşağı olduğu dövrdə qaz alır, anbarlara vurur və qış aylarında həmin ehtiyatlardan istifadə edirdi.
Lakin Rusiyadan boru kəməri ilə qaz tədarükünün azalması bu modelin artıq ikinci ildir tam işləməsinə imkan vermir. Vəziyyət qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) axınlarının təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazında yaranan risklərlə də daha da mürəkkəbləşib.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) məlumatına görə, Aİ-nin doqquz üzv ölkəsi — Avstriya, Bolqarıstan, Macarıstan, İspaniya, İtaliya, Latviya, Polşa, Çexiya və Estoniya — ümumilikdə təxminən 12 milyard kubmetr strateji qaz ehtiyatına malikdir.
Bu həcm Aİ-nin ümumi qaz anbarı tutumunun təxminən 12%-nə bərabərdir və təqribən 13 günlük istehlakı qarşılaya bilər.
Almaniya və Niderland da mümkün qaz təchizatı risklərinə qarşı strateji ehtiyatların yaradılması imkanlarını araşdırmağa başlayıb.
Avropa İttifaqı Rusiya enerji resurslarından asılılığı azaltmaq siyasətini də davam etdirir. Mövcud plana əsasən, Aİ 2027-ci il yanvarın 1-dən Rusiya LNG-sindən, 2026-cı il sentyabrın 30-dan isə Rusiya boru kəməri qazından tam imtina etməyi planlaşdırır.
Avropanın yeraltı qaz anbarlarında ehtiyatların yay sonunda 58%-ə qədər düşməsi də diqqət çəkib. Bu səviyyə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 70% aşağı olub.
Gas Infrastructure Europe-un məlumatına görə, normadan xeyli isti hava şəraiti Aİ-də qaz istehlakının rekord səviyyəyə yüksəlməsinə səbəb olub.
Avropa Komissiyası isə üzv ölkələri qaz və elektrik enerjisi istehlakını azaltmağa çağırıb. Aşağı ehtiyat səviyyəsi, Rusiyadan tədarükün azalması və qlobal LNG bazarındakı geosiyasi risklər fonunda qarşıdakı qış Avropanın enerji bazarı üçün əsas sınaqlardan biri olaraq qalır.
MONETAR.AZ
