Avropada büdcə stimullaşdırılmasının davam edəcəyi proqnozlaşdırılır

Avropada büdcə stimullaşdırılmasının davam edəcəyi

"Citi" bankının analitiklərinə görə, Avropada dövlət xərcləri 2027-ci ilədək iqtisadi artımın əsas dəstək mənbələrindən biri olaraq qalacaq. Bununla belə, dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi və borca xidmət xərclərinin artması hökumətlərin büdcə siyasətini yumşaltmaq imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.

Bankın qiymətləndirməsinə əsasən, tsiklik təsirlər nəzərə alınmaqla hesablanan ilkin büdcə balansındakı dəyişikliklər avrozonada 2026-cı ildə ÜDM-in təxminən 0,4 faiz bəndi həcmində müsbət büdcə impulsunun formalaşacağını göstərir.

Bu proqnoz ümumilikdə ölkələrin təqdim etdiyi büdcə layihələri ilə uyğunluq təşkil edir. Bununla belə, Citi Almaniyada büdcə genişlənməsinin rəsmi planlarda nəzərdə tutulandan daha zəif olacağını, Fransada isə məhdudlaşdırıcı büdcə təsirinin gözləniləndən daha az ifadə ediləcəyini proqnozlaşdırır.

Analitiklər hesab edirlər ki, iqtisadi tənəzzül şəraitinin olmadığı bir dövr üçün nəzərdə tutulan bu stimullaşdırma kifayət qədər əhəmiyyətlidir. Xüsusilə avrozonanın ilkin büdcə kəsiri ilə üzləşdiyi nəzərə alınarsa, dövlət xərclərinin artımı iqtisadi aktivliyə əlavə dəstək verə bilər. Avropa İttifaqının NextGenerationEU proqramı çərçivəsində bərpa məqsədilə ayırdığı qrantlar da dövlət kəsirinin hesablanmasında nəzərə alınan məbləğlərdən əlavə maliyyə dəstəyi yaradır.

"Citi" 2027-ci ildə də büdcə siyasətinin stimullaşdırıcı xarakterini qoruyacağını gözləyir. Lakin həmin il büdcə impulsunun daha zəif olacağı və Avropa ölkələri arasında nisbətən bərabər bölüşdürüləcəyi proqnozlaşdırılır.

Bankın fikrincə, geosiyasi gərginlik, sənaye sahəsində rəqabətin güclənməsi və təchizat zəncirlərində yaranan fasilələr Avropanın ənənəvi ixracyönümlü iqtisadi artım modelini zəiflədir. Bu şəraitdə daxili tələbat iqtisadi artımın daha mühüm hərəkətverici qüvvəsinə çevrilə bilər. Müdafiə xərclərinin artırılması və iqtisadi müstəqilliyin gücləndirilməsi də yaranan təzyiqləri qismən kompensasiya edə bilər.

Bununla yanaşı, borclanma xərclərinin yüksəlməsi Avropa hökumətləri üçün əlavə risk yaradır. Citi aprel ayından etibarən həm əsas faiz dərəcələri, həm də Avropa dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi üzrə proqnozlarını artırıb. Bu isə dövlətlərin mövcud borclarını yenidən maliyyələşdirdiyi zaman borca xidmət xərclərinin daha da yüksələcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir.

Dövlət maliyyəsi üzərində təzyiq yaradan digər amillər arasında əhalinin yaşlanması, müdafiə sektorunun artan maliyyə ehtiyacları və vətəndaşların üzərindəki onsuz da yüksək vergi yükü yer alır. Beləliklə, hökumətlər məhdud büdcə imkanları şəraitində bir-biri ilə rəqabət aparan prioritetləri maliyyələşdirmək məcburiyyətində qalırlar.

Siyasi qeyri-müəyyənlik də vəziyyəti çətinləşdirən amillərdəndir. Avroskeptik partiyaların mövqelərinin güclənməsi, eləcə də milli büdcələrdə həllini tapmamış problemlər Avropa səviyyəsində birgə borclanma və büdcə risklərinin bölüşdürülməsi mexanizmləri üzrə razılaşma əldə edilməsini çətinləşdirə bilər.

"Citi" analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, hökumətlər mövcud maliyyə və siyasi prioritetləri uzlaşdıra bilməsələr, investorlar suveren borc riskini üzərlərinə götürmək müqabilində daha yüksək mükafat tələb edə bilərlər.

Bankın proqnozları yaxın illərdə büdcə stimullaşdırılmasının Avropa iqtisadiyyatına dəstək verəcəyini göstərsə də, artan borclanma xərcləri və siyasi fikir ayrılıqları hökumətlərin dövlət xərclərini artırmaq imkanlarını tədricən daralda bilər.

MONETAR.AZ