Türkiyədə kömür hasilatının ətraf mühitə və yerli əhalinin həyatına təsiri BMT-nin İqlim Konfransında (COP31) yenidən diqqət mərkəzinə düşüb. Kömür hasilatından zərər çəkmiş ərazilərin sakinləri dünya liderlərini ölkənin əsas elektrik enerjisi mənbələrindən biri olan kömür sənayesinin yaratdığı ekoloji problemlərlə yaxından tanış olmağa çağırırlar.
Sammitdə əsas müzakirə mövzularından biri enerji sistemlərinin daha təmiz mənbələrə keçidi olacaq.
Türkiyənin cənub-qərbində yerləşən Muğla vilayətinin İkizköy qəsəbəsinin sakinləri iqlim sammitində iştirak edən nümayəndə heyətlərinin Akbelen meşəsi ətrafındakı ərazilərə səfər etməsini istəyirlər. Onların fikrincə, bu ərazilərdə onilliklərdir davam edən liqnit hasilatı və kömür yataqlarının genişləndirilməsi ciddi ekoloji fəsadlara səbəb olur.
Ember tədqiqat qrupunun məlumatına əsasən, ötən il Türkiyədə elektrik enerjisinin 34%-i kömür hesabına istehsal edilib. Bu göstərici ölkəni Avropada kömürlə işləyən elektrik enerjisinin ən böyük istehsalçısına çevirib.
Akbelen ərazisindəki kömür yataqları Türkiyənin ümumi elektrik enerjisi istehsalının 2%-dən bir qədər çoxunu təmin edən Yeniköy və Kemerköy elektrik stansiyalarını yanacaqla təchiz edir. Hər iki stansiyanın idarəçiliyi Türkiyənin Limak və IC İçtaş şirkətlərinin birgə müəssisəsi olan Yeniköy-Kemerköy Enerji şirkətinə məxsusdur.
Ankara COP31 çərçivəsində elektrikləşdirmə üzrə könüllü qlobal hədəf irəli sürməyi təklif edir. Bununla belə, bu təşəbbüsün iqlimə real təsiri elektrik enerjisinə artan tələbatın hansı mənbələr hesabına qarşılanacağından asılı olacaq. Əlavə enerji istehsalı aşağı karbonlu texnologiyalar hesabına təmin edilmədiyi təqdirdə, elektrikləşdirmə hədəfinin ekoloji faydası məhdud qala bilər.
Türkiyənin energetika naziri Alparslan Bayraktar kömür hasilatı müəssisələrinin minlərlə insanı işlə təmin etdiyini vurğulayaraq, ölkənin bu enerji mənbəyindən asılılığını azaltmağın asan olmadığını bildirib.
Türkiyə hökuməti kömürə alternativ olaraq atom energetikasının inkişafına xüsusi önəm verir. Ankaranın planına əsasən, 2040-cı ilədək atom elektrik enerjisi istehsalının gücü 10 giqavata çatdırılmalıdır. Bu göstərici ölkədə kömürlə işləyən elektrik stansiyalarının hazırkı istehsal gücünə təxminən bərabərdir.
Akbelen ətrafında yaranmış mübahisə təkcə enerji siyasəti və ekologiya ilə məhdudlaşmır. Bölgədəki hadisələr Türkiyədə ekoloji etirazların keçirilməsinə qoyulan məhdudiyyətlər məsələsini də gündəmə gətirib.
Yerli fəallar hesab edirlər ki, kömür hasilatının genişləndirilməsi meşə sahələrini, kənd təsərrüfatı torpaqlarını və yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrini təhlükə altında qoyur. Torpaqların müsadirəsinə və ağacların kəsilməsinə qarşı keçirilən aksiyalardan sonra etirazçılar həbslər, cərimələr və cinayət təqibləri ilə üzləşiblər.
Oktyabr ayında Human Rights Watch təşkilatı da məsələ ilə bağlı narahatlığını açıqlayıb. Təşkilat Türkiyə hakimiyyətinin ekoloji fəalları özbaşına saxladığını və təqib etdiyini bildirərək, ölkədə dinc toplaşmaq hüququnun məhdudlaşdırılmasına diqqət çəkib.
MONETAR.AZ
