Almaniya iqtisadiyyatı Çin qorxusu və struktur böhranı məngənəsində

Almaniya iqtisadiyyatı Çin qorxusu və struktur böhranı

The Wall Street Journal və beynəlxalq iqtisadi qurumların (OECD, BVF) son hesabatları ixracat nəhəngi olan Almaniya iqtisadiyyatının ciddi bir struktur deqradasiyası (geriləmə) dövrünə qədəm qoyduğunu təsdiqləyir. Qlobal proteksionizm (daxili bazarın qorunması), Yaxın Şərqdəki hərbi gərginliyin yaratdığı ikinci enerji şoku və xüsusilə Çinin aqressiv sənaye ekspansiyası (yayılması) Almaniyanın ənənəvi iqtisadi modelini sarsıdır.

İqtisadçıların cari il üçün ÜDM ($GDP$) artımı proqnozları olduqca pessimistdir. Artımın maksimum 0.5% - 0.7% diapazonunda olacağı gözlənilir ki, bu da ölkənin faktiki olaraq durğunluq (stagnasiya) vəziyyətində qaldığını göstərir.

Pekinin dövlət subsidiyaları ilə dəstəklədiyi Çin sənayesi elektromobillər, dəzgahlar və ağır sənaye avadanlıqları istehsalını kəskin artırıb. Çin brendləri həm qlobal birjalarda, həm də birbaşa Avropa daxili bazarında Almaniyanın avtomobil (Volkswagen, BMW) və maşınqayırma nəhənglərini sıxışdırır.

Pekinin strateji əhəmiyyətli nadir torpaq metallarının ixracına tətbiq etdiyi sərt məhdudiyyətlər Almaniyanın avtomobil, müdafiə sənayesi və bərpa olunan enerji sektorunu xammalsız qoyub, qlobal təchizat zəncirini iflic edib.

ABŞ-ın Anthropic şirkətinin ən yeni AI modellərinin Avropaya ixracını məhdudlaşdırması qitə korporasiyalarının qabaqcıl texnologiyalara çıxışını kəsib. Bu, Almaniyanın rəqəmsal infrastruktur baxımından ABŞ-dan və onun lisenziya siyasətindən nə dərəcədə asılı olduğunu çılpaqlığı ilə ortaya qoyub.

Kansler Fridrix Merts hökuməti rəqabət qabiliyyətini bərpa etmək üçün radikal addımlara əl atıb: Biznes üçün vergilər kəsilib, dövlət subsidiyaları ilə enerji qiymətləri endirilib, müdafiə xərcləri artırılıb. Ən kritik islahat isə işçi qüvvəsi çatışmazlığını qapatmaq üçün pensiya yaşının mərhələli olaraq 67-dən 70-ə qaldırılması planıdır.

Ekspertlər hesab edirlər ki, hökumətin atdığı qısamüddətli fiskal (büdcə) addımları sənayenin xilas edilməsi üçün yetərli deyil. Almaniyanın uzunmüddətli inkişafı üçün 3 sütunlu struktur transformasiyası tələb olunur:

  • Bürokratik de-requlyasiya: Almaniyada biznes qurulması, investisiya qoyulması və zavodların tikilməsi üçün tələb olunan lisenziyalaşma proseslərinin (kağız bürokratiyasının) minimuma endirilməsi.

  • "De-risking" (Asılılığın azaldılması): Kritik komponentlərin və materialların tədarükündə Çindən asılılığın azaldılması, daxili Avropa təchizat zəncirlərinin qurulması.

  • Texnoloji diversifikasiya: ABŞ-dan asılılığı azaltmaq üçün Avropa mənşəli AI startaplarına və rəqəmsal infrastruktura birbaşa dövlət-özəl tərəfdaşlığı ($PPP$) çərçivəsində vençur kapitallarının cəlb edilməsi.

Almaniya iqtisadiyyatının əsasını təşkil edən "ucuz Rusiya enerjisi + yüksək Çin tələbi" düsturu tamamilə sıradan çıxıb. Merts hökumətinin qarşısında duran ən böyük çağırış — ölkəni sənayesizləşmə (zavodların bağlanması) xaosundan qoruyaraq, onu yüksək texnoloji və rəqəmsal rəqabətə uyğunlaşdırmaqdır. Bu transformasiya isə yaxın 2-3 il ərzində ÜDM artımının zəif və ağrılı keçəcəyini qaçılmaz edir.

MONETAR.AZ