2026-cı ilin yanvar-iyun ayları üzrə bankların xüsusi ehtiyatlar üzrə ayırmaları sektorda risklərin idarə olunması ilə bağlı maraqlı mənzərə ortaya qoyur. Xüsusi ehtiyatlar problemli kreditlər və digər mümkün maliyyə itkilərinin qarşılanması üçün bankların ayırdığı vəsaitdir. Bu göstəricinin dəyişməsi kredit portfelinin həcmi, risk səviyyəsi və bankların ehtiyatlılıq siyasəti barədə mühüm siqnallar verir.
Statistikaya əsasən, ən böyük ehtiyat ayırmaları ABB, Kapital Bank və PASHA Bank tərəfindən həyata keçirilib. ABB 67,290 milyon manat, Kapital Bank 56,417 milyon manat, PASHA Bank isə 36,826 milyon manat xüsusi ehtiyat ayırıb. Beləliklə, bu üç bankın ümumi ehtiyat ayırmaları 160,53 milyon manata çatıb ki, bu da sektor üzrə xalis ehtiyat ayırmalarının təxminən 69,2 faizini təşkil edir. ABB-də ayırmalar ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 9,1 faiz azalsa da, bank bu göstərici üzrə liderliyini qoruyub saxlayıb.
Hesabat dövründə ehtiyat ayırmalarının artım tempinə görə iki bank xüsusilə fərqlənib. "Ziraat Bank Azerbaijan" xüsusi ehtiyatlarını illik müqayisədə 215,1 faiz artıraraq 10,927 milyon manata çatdırıb. PASHA Bank isə ayırmalarını 196,5 faiz artıraraq 36,826 milyon manata yüksəldib.
Maraqlıdır ki, əvvəlki maliyyə göstəricilərində PASHA Bankın mənfəət vergisinin azalması müşahidə olunurdu. Ehtiyat ayırmalarındakı yüksək artım isə bankın gəlirlərinin daha böyük hissəsini mümkün kredit risklərinin qarşılanmasına yönəltdiyini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Reytinqdə ən böyük azalma Xalq Bankda qeydə alınıb. Bankın xüsusi ehtiyat ayırmaları ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 89 faiz azalaraq 0,800 milyon manat təşkil edib.
Bu dinamika müxtəlif amillərlə bağlı ola bilər. Buraya kredit portfelinin strukturundakı dəyişikliklər, əvvəlki dövrlərdə yaradılmış ehtiyatların kifayət etməsi və ya risk səviyyəsinin azalması kimi faktorlar daxildir. Təkcə ehtiyat ayırmaları əsasında bunun konkret səbəbini müəyyən etmək mümkün deyil.
Bank Respublika da hesabat dövründə xüsusi ehtiyat ayırmalarını nəzərəçarpacaq dərəcədə artıran banklardan biri olub. Bankın ayırmaları 168,6 faiz artaraq 2,181 milyon manata yüksəlib.
Bu artım bankın kredit portfelinin genişlənməsi və ya risklərin qiymətləndirilməsi siyasətində dəyişikliklərlə əlaqədar ola bilər. Eyni zamanda, bankın mənfəət göstəricilərində də artım müşahidə olunması fəaliyyət həcminin genişləndiyini göstərən amillərdən biri hesab edilə bilər.
Reytinqdə diqqət çəkən digər məqam Bank VTB Azerbaijan və Bank Melli Iran-Baku üzrə mənfi göstəricilərin qeydə alınmasıdır. Bank VTB Azerbaijan üzrə xüsusi ehtiyatlar mənfi 0,554 milyon manat, Bank Melli Iran-Baku üzrə isə mənfi 0,661 milyon manat olub.
Mənfi göstərici yeni ehtiyat yaradılmasını deyil, əvvəlki dövrlərdə formalaşdırılmış ehtiyatların bir hissəsinin azad edilməsini ifadə edir. Bu isə problemli aktivlərin vəziyyətinin yaxşılaşması, kreditlərin geri qaytarılması və ya risk qiymətləndirməsində baş verən dəyişikliklərlə əlaqədar ola bilər.
MONETAR.AZ
