Avropada topdansatış təbii qaz qiymətləri bugün çoxaylıq maksimum səviyyələrə yaxın ticarət olunub. Yaxın Şərqdə dəniz nəqliyyatına qarşı hücumların yenidən intensivləşməsi enerji bazarlarında geosiyasi risk mükafatını artıraraq Avropanın qış mövsümü ərəfəsində qaz təchizatı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.
Avropa üzrə əsas etalon hesab olunan Niderlandın TTF habı üzrə növbəti ay üçün təbii qaz fyuçersləri təxminən 3% bahalaşaraq bir meqavat-saat üçün 61,7 avroya yüksəlib. Həftənin əvvəlində qısa müddətə 60 avro həddini aşan kotirovkalar mart ayının sonundan bəri ən yüksək səviyyələrdə qalmaqdadır.
Böyük Britaniyada analoji topdansatış qaz müqavilələrinin qiyməti də 3% artaraq bir term üçün 149 pensə çatıb. Bu dinamika qlobal enerji bazarlarında dəniz nəqliyyatı risklərinin artmasının qiymətlərə təsirini əks etdirir.
İranın dəstəklədiyi Yəmən husilərinin Yaxın Şərqin strateji dəniz marşrutlarında kommersiya enerji daşıyıcılarına qarşı yeni hücumlar həyata keçirməsi qaz bazarında risk mükafatının yüksək səviyyədə qalmasına səbəb olub. Hücumlar husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etməsindən sonra baş verib və Hörmüz boğazı yaxınlığında kommersiya tankerinin hücuma məruz qalmasından bir həftə keçməmiş dəniz daşımaları ilə bağlı riskləri daha da artırıb.
Regional sularda hərbi dəniz qüvvələrinin müşayiəti davam etsə də, sığorta şirkətləri mina və pilotsuz uçuş aparatları təhlükəsinin artmasını nəzərə alaraq müharibə riskləri üzrə sığorta haqlarını yüksəldiblər. Bu isə enerji daşıyıcılarının nəqliyyat xərclərinin artmasına əlavə təzyiq göstərir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, dəniz yolu ilə enerji təchizatına yönəlmiş risklərin artması Avropa üçün həssas dövrə təsadüf edir. Hazırda qitənin yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi təxminən 53% təşkil edir ki, bu da son beş ilin mövsümi orta göstəricisindən 15 faiz bəndi aşağıdır. Eyni zamanda, yay istiləri qazla işləyən elektrik stansiyalarında istehlakı artıraraq ehtiyatların toplanmasını çətinləşdirir.
Qaz qiymətlərinin yüksəlməsi Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) pul-kredit siyasəti ilə bağlı qərarlarını da mürəkkəbləşdirə bilər. Analitiklər hesab edirlər ki, enerji qiymətlərindəki artımın inflyasiya təzyiqlərini gücləndirməsi fonunda tənzimləyici sərt monetar mövqeyini qorumağa üstünlük verə bilər. Bu yanaşma enerji xərclərinin bazis inflyasiyaya keçid riskini məhdudlaşdırmağa yönəlib.
MONETAR.AZ
