İtaliya iyul ayında Avropa İttifaqında ən böyük mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) idxalçısı olub. Bloomberg-in məlumatına görə, qiymətlərin kəskin bahalaşmasına baxmayaraq, ölkə treyderləri dövlət stimullarından yararlanaraq alışları davam etdiriblər. Bu vaxt Almaniya və Fransa kimi digər Avropa ölkələri yüksək qiymətlər səbəbindən LNG idxalını məhdudlaşdıraraq qaz anbarlarının daha yavaş doldurulmasına üstünlük veriblər.
Analitiklərin fikrincə, Avropada formalaşan fərqli strategiyalar qış mövsümü öncəsi qaz bazarı ilə bağlı müxtəlif gözləntiləri əks etdirir. Əgər Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginlik və tədarük problemləri davam etsə, İtaliyanın yüksək qiymətlər fonunda anbarlarını doldurması strateji üstünlük qazandıra bilər. Əks halda, qiymətlər aşağı düşərsə, ölkə bahalı qaz ehtiyatları toplamaq riski ilə üzləşəcək.
Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə və tədarük zəncirindəki pozuntular nəticəsində Avropada qaz qiymətləri ilin əvvəlindən təxminən iki dəfə artıb. Bu isə qış mövsümü üçün ehtiyatların artırılması zərurətinə baxmayaraq, region üzrə LNG idxalını məhdudlaşdırıb. Bloomberg-in 2017-ci ildən bəri gəmi hərəkətini izləyən məlumatlarına əsasən, İtaliya iyul ayında ilk dəfə LNG idxalına görə bütün digər Avropa ölkələrini geridə qoyub.
İtaliya energetika sektorunun təbii qazdan yüksək asılılığı və ölkədə müşahidə olunan isti hava dalğaları tələbatı artırıb. Bununla yanaşı, LNG idxalını və qaz anbarlarının doldurulmasını stimullaşdıran dövlət mexanizmləri alışların davam etməsinə imkan verib. Ölkədə qüvvədə olan qaydalar qaz anbarlarının doldurulması üzrə məcburi hədəflər və onların yerinə yetirilməməsinə görə maliyyə sanksiyaları nəzərdə tutur.
Mövcud vəziyyət Fars körfəzi regionundan qaz tədarükündə problemlərin davam edəcəyi halda digər Avropa hökumətlərinin də bazara müdaxilə etməsinin zəruriliyini gündəmə gətirir. Eyni zamanda, Asiyanın iri LNG alıcıları da yük partiyalarını Avropa bazarından cəlb etməyə çalışırlar ki, bu da yaxın aylarda qlobal LNG bazarında rəqabəti və qiymət təzyiqlərini artıra bilər.
İtaliyanın qaz operatoru Snam SpA-nın baş icraçı direktoru Aqostino Skornacenki bildirib ki, qaz bazarında gərginliyin yaxın həftələrdə və qarşıdakı aylarda da davam edəcəyi gözlənilir. Onun sözlərinə görə, Almaniya və digər Avropa ölkələri qış mövsümü yaxınlaşdıqca qaz anbarlarının doldurulmasını sürətləndirməli olacaqlar. O, həmçinin Snam-ın 90%-lik anbar doluluğu hədəfinə uyğun irəlilədiyini qeyd edib.
ABŞ-nin İrana qarşı son zərbələri və geosiyasi qeyri-müəyyənlik fonunda Avropada qaz fyuçersləri ayın əvvəlindən etibarən 30%-dən çox bahalaşıb. Hazırda qış kontraktlarının qiyməti yay kontraktlarından bir qədər aşağıdır ki, bu da bir çox treyder üçün qaz ehtiyatı toplamağı iqtisadi baxımdan cəlbedici etmir. Bununla belə, Goldman Sachs analitikləri bazarda gərginliyin davam edəcəyi təqdirdə dekabr ayında qazın qiymətinin meqavat-saat üçün 100 avroya yüksələ biləcəyini, bunun isə mövcud səviyyədən təxminən 75% yüksək olduğunu bildirirlər.
Hazırda İtaliyada qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi 75% təşkil edir. Bu göstərici son beş ilin orta səviyyəsindən aşağı olsa da, Avropanın iri iqtisadiyyatları arasında ən yüksək nəticə hesab olunur. Müqayisə üçün, Almaniyada anbarların doluluğu 47%-dir ki, bu da ilin bu dövrü üçün 2009-cu ildən bəri ən aşağı göstəricidir. Fransada isə LNG terminallarındakı məhdudiyyətlər fonunda qaz ehtiyatları 56% səviyyəsindədir.
MONETAR.AZ
