"CNBC" xəbərdarlıq edir ki, Rusiya və Ukraynanın qarşılıqlı olaraq liman infrastrukturuna zərbələr endirməsi "Avropanın taxıl anbarı"ndan tədarükləri məhdudlaşdırır. Bu isə buğdanın bahalaşmasına səbəb olmaqla qlobal ərzaq təchizatına təzyiq göstərən mənfi amilləri daha da gücləndirir.
Rusiya və Ukrayna birlikdə dünya taxıl ixracının təxminən dörddə birini təmin edir. Gömrük məlumatlarına görə, iyun ayına qədər olan bir il ərzində iki ölkə ümumilikdə təxminən 100 milyon metrik ton taxıl ixrac edib. 2022-ci ildə müharibənin başlamasından sonra qlobal ərzaq tədarükünün qorunmasına yönəlmiş diplomatik razılaşmalar sayəsində ixrac böyük ölçüdə davam edib.
Lakin Qara dənizdə taxıl terminallarına, neft tankerlərinə və gəmilərə son hücumlar gəmiçilik şirkətlərinin sığorta təminatı almasını çətinləşdirib. Nəticədə bir çox daşıyıcı regionun limanlarına daxil olmaqdan çəkinir. Ukrayna taxılının alternativ quru marşrutları da Dunay çayında suyun səviyyəsinin aşağı düşməsi və Şərqi Avropada dəmir yollarında aparılan təmir işləri səbəbindən məhdudlaşıb.
Kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükü yalnız Qara dənizdəki münaqişədən deyil, Hürmüz boğazındakı vəziyyətdən və Almaniyanın Reyn çayı kimi mühüm su yollarında suyun səviyyəsinin aşağı düşməsindən də təsirlənir. Bu marşrutlardakı problemlər gübrə də daxil olmaqla kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin artmasına səbəb olaraq fermerlərin xərclərini yüksəldir.
Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, gübrə və dizeldən tutmuş işçi qüvvəsinə qədər bütün dünyada fermerlərin artan xərcləri ərzaq təhlükəsizliyi üçün əlavə risk yaradır. Xərclərin yüksəlməsi bir çox fermerin lazımi gəlir əldə edə bilməyəcəyini düşünərək əkin sahələrini azaltmasına səbəb ola bilər.
"CoBank"ın aparıcı iqtisadçısı Ceki Fatka ötən həftə yazıb ki, gübrə qiymətlərindəki artım artıq "struktur" xarakter daşıyır və uzun müddət davam edə bilər. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdəki münaqişə əsas kimyəvi maddələrin tədarükündə çatışmazlıq yaradıb.
Fatka qeyd edib ki, amerikalı fermerlər məhsuldarlığın azalmasının onlar üçün gübrənin yüksək qiymətindən daha böyük itkilərə səbəb ola biləcəyini anlayırlar. Lakin məhsuldarlığı qorumaq üçün digər imkanlar məhdudlaşdıqca bu seçim daha da çətinləşir.
"Təsərrüfatlar səviyyəsində nağd vəsait çatışmazlığı mövcuddur. Bu isə bəzi istehsalçıların əlavə maliyyələşmə və ya dövriyyə kapitalı əldə edənədək növbəti kənd təsərrüfatı ili üçün lazımi məhsulları almaq imkanını məhdudlaşdırır", — deyə o bildirib.
Ticarət və kənd təsərrüfatı üzrə analitik Noel Frayer isə "CNBC"yə bildirib ki, Avropada da fermerlərin rentabellik problemləri və maliyyələşməyə çıxış imkanlarının məhdudluğu səbəbindən bu qış daha az əkin aparacağından ehtiyatlar artır. Bu vəziyyətin Rusiya və Ukrayna ilə yanaşı, digər regionlardakı fermerlərə də təsir göstərə biləcəyi bildirilir.
MONETAR.AZ
