“Goldman Sachs”ın iqtisadçısı Meqan Piters hesab edir ki, ümumi statistik göstəricilər ABŞ-da inflyasiyanın digər ölkələrlə müqayisədə daha yüksək olduğunu göstərsə də, qiymət artımının daxili strukturu fərqli mənzərə ortaya qoyur. Onun qənaətinə görə, ABŞ-da dayanıqlı inflyasiya təzyiqləri əslində bir sıra digər iri iqtisadiyyatlardakından daha zəifdir.
Pitersin sözlərinə görə, əksər ölkələrdə baza inflyasiyası hədəf səviyyələrinə yaxınlaşıb. ABŞ-da isə xüsusilə fərdi istehlak xərcləri (PCE) indeksində inflyasiya nisbətən yüksək olaraq qalır. Bu vəziyyət ilk baxışdan ABŞ-ı qlobal miqyasda hələ də ciddi inflyasiya problemi yaşayan istisna ölkə kimi göstərir. Lakin “Goldman Sachs” inflyasiyanın ayrı-ayrı komponentlərini təhlil etdikdə nəticələrin fərqli olduğunu bildirir.
Şirkətin iqtisadçıları baza inflyasiyasını üç əsas istiqamət üzrə qiymətləndiriblər: baza malları, mənzil sektoru istisna olmaqla xidmətlər və mənzil inflyasiyası. Təhlilə əsasən, inkişaf etməkdə olan bazarlarda və ABŞ-dan kənardakı inkişaf etmiş ölkələrdə inflyasiya uzunmüddətli trendlərinə qayıdıb. ABŞ-da isə göstərici pandemiyadan əvvəlki trenddən hələ də təxminən 3 faiz bəndi yüksəkdir.
Piters hesab edir ki, ABŞ-da mal inflyasiyasının yüksək qalmasının əsas səbəblərindən ikisi tariflər və süni intellekt sektorunun yaratdığı xüsusi tələbdir. Onun hesablamalarına görə, tariflər illik baza PCE inflyasiyasına təxminən 2,4 faiz bəndi əlavə edir. Bununla belə, bu təsirin gələn ilin ikinci yarısında böyük ölçüdə aradan qalxacağı gözlənilir.
Digər amil isə süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı nəticəsində yaddaş çiplərinə tələbin və qiymətlərin artmasıdır. Pitersin qiymətləndirməsinə görə, bu proses “proqram təminatı və aksessuarlar” kateqoriyası vasitəsilə baza mal inflyasiyasına təxminən 1 faiz bəndi əlavə edir. Yaddaş çipləri bazarında qiymət təzyiqinin zəifləməsi və ABŞ İqtisadi Təhlil Bürosunun çəkiləndirmə metodologiyasına mümkün düzəlişlərin bu təsiri 2027-ci ildə azaltması gözlənilir.
Çindən gələn ticarət axınlarının dəyişməsi isə digər ölkələrdə mal qiymətlərinin aşağı düşməsinə kömək edən amillərdən biridir. Pitersin hesablamalarına əsasən, Çindən idxalın artması ABŞ-dan kənardakı inkişaf etmiş ölkələrdə mal qiymətlərini orta hesabla 0,8 faiz, iri inkişaf etməkdə olan bazarlarda isə 0,6 faiz aşağı salıb.
Xidmətlər sektorunda da ABŞ ilə digər iqtisadiyyatlar arasındakı fərq ilk baxışda göründüyündən fərqli ola bilər. Piters bildirir ki, mənzil sektoru nəzərə alınmadıqda xidmətlər üzrə baza inflyasiyası ABŞ-da digər iri inkişaf etmiş ölkələrdən daha aşağıdır. Tibbi və maliyyə xidmətlərinin qiymətlərinin hesablanması metodologiyasındakı fərqlər nəzərə alındıqda isə ABŞ-da xidmət inflyasiyasının nisbətən daha təmkinli olduğu ortaya çıxır.
Əmək xərclərinin dinamikası da oxşar mənzərə yaradır. Bir məhsul vahidinə düşən əmək xərclərinin artımı ABŞ-da digər ölkələrlə müqayisədə daha məhdud görünür. Piters bunu ABŞ-dan kənarda dayanıqlı inflyasiya təzyiqlərinin daha yüksək ola biləcəyinə işarə kimi qiymətləndirir.
İcarə haqlarında isə vəziyyət daha fərqlidir. İcarə inflyasiyası ABŞ-da və inkişaf etməkdə olan bazarlarda əsasən normallaşıb. Digər inkişaf etmiş ölkələrdə isə, xüsusilə immiqrasiya axınındakı dəyişikliklərin mənzil bazarına təsirinin daha məhdud olduğu ölkələrdə, bu göstərici yüksək olaraq qalır.
Pitersin qənaətinə görə, qlobal inflyasiya təzyiqlərinin mühüm hissəsi daha gec reaksiya verən və daha davamlı xarakter daşıyan xidmətlər sektorundan qaynaqlanır. ABŞ-da isə yüksək inflyasiyanın əhəmiyyətli hissəsi daha çox mal qiymətləri ilə bağlıdır və bu amillərin bir qisminin müvəqqəti xarakter daşıdığı gözlənilir.
“Goldman Sachs” iqtisadçısının təhlilinə əsasən, buna görə də ümumi inflyasiya göstəriciləri ABŞ-da qiymət təzyiqlərinin digər ölkələrdən daha güclü olduğu təəssüratı yaratsa da, inflyasiyanın strukturuna daha dərindən baxdıqda ABŞ iqtisadiyyatında dayanıqlı inflyasiya probleminin nisbətən zəif olduğu görünür.
MONETAR.AZ
